Eigen- und Fremdnamen bei der Weltmeisterschaft
Tên gọi bản địa và tên gọi ngoại lai tại World Cup
Bài đọc được chuyển ngữ và đơn giản hóa để học tiếng Đức. Nội dung gốc thuộc Sketchplanations.
Bôi đen một từ hoặc cụm từ để tra nghĩa, dịch, highlight hoặc thêm ghi chú.
Tiến độ đọc bài
Đoạn 1/28
Đọc tiếng Đức trước. Khi cần, mở bản dịch ngay dưới từng đoạn.
Bản dịch tiếng Việt
Tên gọi bản địa và tên gọi ngoại lai tại World Cup
Bản dịch tiếng Việt
Jono Hey viết về tên gọi của các địa danh. Anh giải thích vì sao các quốc gia và thành phố lại có tên gọi khác nhau trong các ngôn ngữ khác nhau.
Bản dịch tiếng Việt
Khi còn học tiếng Pháp ở trường, Jono đã rất bối rối. Anh thấy London trong tiếng Pháp là "Londres". London vốn đã có tên rồi, anh nghĩ. Tại sao lại cần thêm một tên khác? Sau này anh hiểu ra: anh cũng làm điều tương tự với nhiều tên gọi. Ví dụ, người Đức gọi đất nước của họ là "Deutschland". Người Tây Ban Nha nói "España". Người Ý nói "Italia".
Bản dịch tiếng Việt
Jono lớn lên với cái tên "Holland". Sau này anh biết được: tên tiếng Anh đúng là "the Netherlands". Trong tiếng Hà Lan, người ta nói "Nederland".
Bản dịch tiếng Việt
Có hai thuật ngữ quan trọng: endonym và exonym. Endonym là tên gọi mà chính người dân địa phương sử dụng. Exonym là tên gọi mà người ngoài sử dụng.
Bản dịch tiếng Việt
Đôi khi có sự nhầm lẫn thực sự. Cha của Jono từng lái xe qua Ý cùng bạn bè. Ông muốn tránh "thành phố công nghiệp bẩn thỉu" Firenze. Ông không biết rằng Firenze chính là thành phố Florence của Ý. Florence là một trong những thành phố đẹp nhất châu Âu và là nơi khai sinh ra thời Phục hưng.
Bản dịch tiếng Việt
Nguồn gốc của các từ endonym và exonym
Bản dịch tiếng Việt
Hậu tố "-onym" có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp. "Onoma" có nghĩa là "tên". Ví dụ: "anonym" có nghĩa là "không tên".
Bản dịch tiếng Việt
"Endonym" được tạo thành từ "end-" (bên trong) và "-onym" (tên). Vì vậy, nó là tên gọi từ bên trong, tên gọi mà người bản địa sử dụng. Đôi khi người ta cũng gọi là "autonym" (từ "auto-", tự mình).
Bản dịch tiếng Việt
"Exonym" được tạo thành từ "ex-" (bên ngoài) và "-onym" (tên). Đó là tên gọi từ bên ngoài.
Bản dịch tiếng Việt
Tại sao lại có exonym?
Bản dịch tiếng Việt
Exonym luôn có lý do của nó. Ví dụ:
Bản dịch tiếng Việt
- Sự khác biệt về ngôn ngữ và chữ viết (một số ngôn ngữ có âm thanh khác nhau)
- Cách phát âm đơn giản
- Dịch theo nghĩa đen (ví dụ "Pays Bas" trong tiếng Pháp có nghĩa là "Nederland", giống như "the Netherlands" trong tiếng Anh)
- Lý do lịch sử
Bản dịch tiếng Việt
Exonym thường mang tính chính trị và đôi khi gây tranh cãi.
Bản dịch tiếng Việt
Người Anh đã đặt tên cho nhiều địa danh trên thế giới. Nhiều tên gọi sau đó đã được đổi một cách chính thức. Ví dụ:
Bản dịch tiếng Việt
- Đỉnh Everest được đặt theo tên Sir George Everest. Ông chưa bao giờ nhìn thấy ngọn núi này. Ngọn núi có tên tiếng Nepal (Sagarmāthā) và tên tiếng Tây Tạng (Chomolungma).
- Đỉnh McKinley được đặt theo tên William McKinley vào năm 1896. Năm 2015, Tổng thống Obama đã trả lại tên truyền thống Denali cho ngọn núi. Vào tháng 1 năm 2025, Donald Trump đã ký một sắc lệnh đổi tên lại thành Mount McKinley. Tuy nhiên, khu vực này vẫn được gọi là Vườn quốc gia Denali.
- Uluru là tên gọi của người thổ dân cho Ayers Rock. Một nhà khảo sát người châu Âu đã đặt tên Ayers Rock vào năm 1873.
Bản dịch tiếng Việt
London hay Lontoo
Bản dịch tiếng Việt
Exonym mang tính đặc thù của từng ngôn ngữ. London trong tiếng Pháp là "Londres", trong tiếng Phần Lan là "Lontoo". Có rất nhiều tên gọi cho London:
Bản dịch tiếng Việt
- Londres (tiếng Pháp, tiếng Tây Ban Nha)
- Λονδίνο (tiếng Hy Lạp)
- Londen (tiếng Hà Lan)
- Londra (tiếng Ý)
- Londër (tiếng Albania)
- Londýn (tiếng Séc, tiếng Slovak)
- Londyn (tiếng Ba Lan)
- Rānana (tiếng Māori)
- Lundúnir (tiếng Iceland)
- Londain (tiếng Ireland)
- Llundain (tiếng Wales)
- Lontoo (tiếng Phần Lan)
- Luân Đôn (tiếng Việt)
- لندن (tiếng Ba Tư, tiếng Ả Rập, tiếng Urdu)
- 伦敦 Lúndūn (tiếng Quan Thoại)
Bản dịch tiếng Việt
Jono đã không biết điều này.
Bản dịch tiếng Việt
Endonym và exonym tại World Cup
Bản dịch tiếng Việt
Chúng ta đang giữa FIFA World Cup 2026. Có rất nhiều ví dụ điển hình về endonym và exonym. Nhiều người bây giờ biết Quần đảo Cape Verde và đảo Curaçao nằm ở đâu.
Bản dịch tiếng Việt
Dưới đây là một số endonym và exonym tiếng Anh của các quốc gia tham dự World Cup:
Bản dịch tiếng Việt
- Deutschland - Germany
- al-Maghrib / المغرب - Morocco
- Misr / مصر - Egypt
- Nihon / 日本 - Japan
- Hanguk / 한국 - South Korea
- Hrvatska - Croatia
- Elláda / ΕΛΛΑΔΑ - Greece
- Türkiye - Turkey
- Österreich - Austria
- Côte d'Ivoire - Ivory Coast
- Nederland - Netherlands
- España - Spain
- Sverige - Sweden
- Norge - Norway
- al-'Iraq / العراق - Iraq
- al-Urdunn / الأردن - Jordan
- al-Jaza'ir / الجزائر - Algeria
- as-Su'udiyya / السعودية - Saudi Arabia
- Tūnis / تونس - Tunisia
- Schweiz / Suisse / Svizzera / Svizra - Switzerland
- België / Belgique / Belgien - Belgium
- República Democrática do Congo / République démocratique du Congo - DR Congo
- Bosna i Hercegovina / Босна и Херцеговина - Bosnia and Herzegovina
- Česko - Czech Republic / Czechia
- Hayti / Ayiti - Haiti
- Cabo Verde - Cape Verde
- O'zbekiston - Uzbekistan
- Brasil - Brazil
- México - Mexico
Bản dịch tiếng Việt
Các ý tưởng liên quan
Bản dịch tiếng Việt
Còn có nhiều từ về tên gọi khác: eponym, capitonym, acronym, contronym, heteronym, homonym, homograph, homophone. Jono đã nói chuyện với cháu gái về homograph.
Bản dịch tiếng Việt
Jono không phải là chuyên gia về tất cả các endonym trên thế giới. Danh sách này là hiểu biết tốt nhất của anh. Anh xin lỗi nếu có sai sót.
Bản dịch tiếng Việt
Lưu ý: Bài viết đã được cập nhật vào ngày 24 tháng 7 vì Denali đã được đổi tên lại thành Mount McKinley vào tháng 1 năm 2025.
