Tiến độ đọc bài

Đoạn 1/5

Đọc tiếng Đức trước. Khi cần, mở bản dịch ngay dưới từng đoạn.

Was ist Kultur? Ich schreibe für eine Zeitung über Kunst und Kultur. Man denkt, ich habe eine schnelle Antwort. Aber Kultur ist nicht einfach. Kultur sind viele kleine Gewohnheiten zusammen: Was isst man gern? Was trägt man an Feiertagen? Wie niest man? Wie zählt man mit den Fingern? Welches Obst schenkt man? Und viele soziale Regeln. Alles zusammen macht eine Kultur.

Ein Teil von der vietnamesischen Kultur ist ngồi chồm hổm. Auf Englisch sagt man oft „Asian squat". Das bedeutet: Man hockt ganz tief auf dem Boden. Man braucht keinen Stuhl. Man hat eine gute Balance. Das sieht man in vielen Ländern in Asien. Aber in Vietnam sieht man es sehr oft. Ausländer machen Fotos davon und posten sie in sozialen Medien.

In diesen Posts im Internet sagen viele Menschen aus dem Westen: Ich kann das nicht. Frag deine ausländischen Freunde und Kollegen. Wahrscheinlich können sie es auch nicht. Aber warum? Es liegt nicht an dem Körper. Menschen haben fast den gleichen Körper. Es liegt an der Übung. Für die Hocke braucht man flexible Fußgelenke. Kinder haben flexible Gelenke. Deshalb können Kinder auf der ganzen Welt gut hocken. Aber ohne Übung wird der Körper weniger flexibel. Dann kann man es nicht mehr. Viele Vietnamesen in jedem Alter können hocken. Sie üben viel im Alltag: Sie waschen Gemüse, sie reparieren ein Motorrad, sie warten auf den Bus oder sie spielen auf dem Boden. So bleibt die Hose sauber.

Natürlich können nicht alle Vietnamesen chồm hổm. Das hängt von Gewohnheiten und vom Körper ab. Und Vietnam entwickelt sich. Vielleicht können in Zukunft noch weniger Menschen hocken. Manche Menschen in Vietnam denken: Hocken ist unhöflich oder nur für arme Leute auf dem Land. Es kommt aus einer armen Zeit. Dabei ist Hocken vielleicht gut für die Gesundheit. Aber die Position sieht so aus wie auf der Toilette ohne westliche Toilette. Deshalb mögen es manche nicht.

Ich finde es traurig, wenn die Hocke verschwindet. Aber ich bin nicht neutral. Ich bin in Amerika aufgewachsen. Ich bin weiß. Als Kind habe ich immer gehockt: beim Videospielen, beim Lernen am Schreibtisch, sogar beim Essen mit der Familie. Meine Lehrer und meine Eltern waren nicht glücklich. Mein Vater hat oft gesagt: „Knie runter vom Tisch!" Aber ich habe nicht damit aufgehört. Jetzt lerne ich Vietnamesisch. Mein Vietnamesisch ist nicht gut, wie bei einem Schüler in der Mittelstufe. Aber das Hocken hilft mir. So fühle ich mich mehr vietnamesisch. Und es ist für mich bequemer als jeder Stuhl.

Xem bản dịch tiếng Việt đầy đủ

Cẩm nang Sài Gòn về nhà hàng, ẩm thực đường phố, tin tức, quán bar, văn hóa, sự kiện, lịch sử, hoạt động và đời sống về đêm.

Văn hóa là gì? Người viết cho tạp chí văn hóa hẳn phải có câu trả lời nhanh và rõ ràng. Nhưng càng nghĩ, tôi càng thấy văn hóa là tập hợp lộn xộn của thói quen và những chi tiết nhỏ. Bạn thích ăn gì, mặc gì vào ngày lễ, hắt hơi thế nào, đếm bằng ngón tay ra sao, tặng loại trái cây nào, cùng vô số quy tắc xã giao khác. Gom tất cả những lựa chọn nhỏ bé ấy lại mới thành văn hóa.

Vì vậy, nếu muốn gom đủ những điều làm nên văn hóa Việt Nam, không thể bỏ qua ngồi chồm hổm. Tiếng Anh hay gọi là “Asian squat”, tức kiểu ngồi xổm châu Á. Không cần ghế, cứ thụp người sát đất mà vẫn giữ thăng bằng. Kiểu ngồi này phổ biến khắp châu Á. Nhưng ở Việt Nam, hình ảnh ấy dày đặc hơn hẳn. Lướt qua các bài đăng của người nước ngoài trên mạng xã hội cũng thấy rõ điều đó.

Chỉ mang tính minh họa, không chính xác về mặt giải phẫu.

Trong những cuộc bàn luận trên mạng, nhiều người phương Tây nói họ không làm được chồm hổm. Hỏi thử bạn bè hay đồng nghiệp ngoại quốc của bạn, có lẽ câu trả lời cũng tương tự. Vì sao vậy? Có nhiều giả thuyết cho việc người nước ngoài hiếm khi ngồi được như thế. Nguyên nhân ít nằm ở khác biệt nhỏ về cơ thể giữa các dân tộc, mà chủ yếu do rèn luyện. Muốn ngồi xổm cần cổ chân linh hoạt. Trẻ con cổ chân dẻo nên ở nền văn hóa nào cũng ngồi dễ dàng. Nhưng nếu không tập thường xuyên, cơ thể cũng như trí óc sẽ kém dẻo dai dần và mất đi khả năng đó. Điều này phần nào lý giải vì sao nhiều người Việt ở mọi lứa tuổi vẫn ngồi xổm thoăn thoắt: họ làm vậy hằng ngày. Lúc rửa rau, lúc sửa xe máy, lúc đứng chờ xe buýt, hay lúc ngồi chơi trên nền đất mà không muốn bẩn quần.

Người bán mía ngồi xổm trên đường phố Việt Nam năm 1950 (bên phải). Ảnh qua Vietnamplus.

Dĩ nhiên không phải người Việt nào cũng chồm hổm được, do thói quen hay vóc dáng. Và có thể sau này càng ít người giữ được tư thế này hơn, khi đất nước phát triển và bớt những công việc gắn với việc ngồi xổm. Điều đó hợp với quan niệm của một số người địa phương: chồm hổm trông bất lịch sự hay nhà quê, gợi về thời nghèo khó đã qua. Dù thực ra tư thế này có thể tốt cho sức khỏe. Định kiến ấy có lẽ càng nặng hơn vì dáng ngồi gợi liên tưởng đến việc đi vệ sinh khi không có bồn cầu kiểu phương Tây.

Bằng chứng cho khả năng ngồi xổm của tôi hồi nhỏ.

Tôi cho rằng nếu thói quen ngồi xổm biến mất, đó sẽ là mất mát văn hóa lớn. Nhưng tôi cũng không khách quan. Hồi nhỏ là đứa trẻ da trắng ở Mỹ, chẳng hiểu sao tôi cứ chồm hổm suốt: lúc chơi điện tử, lúc học ở bàn, thậm chí ngay tại bàn ăn gia đình. Thầy cô và bố mẹ rất bực. Bố tôi thường nhắc trong bữa ăn: “Bỏ đầu gối xuống khỏi bàn.” Tôi vẫn không bỏ. Giờ đây, khi tiếng Việt của tôi còn chưa giỏi, chồm hổm lại là thứ giúp tôi thấy mình thuộc về văn hóa Việt Nam nhất. Hơn nữa, ngồi vậy còn thoải mái hơn bất kỳ chiếc ghế nào tôi từng dùng.

Hocken wie in Vietnam: Ngồi Chồm Hổm

Bài viết khác

Bài đọc tiếp theo

Kiểm tra đọc hiểu

Französische Musik in meiner Familie in Vietnam

Vinahouse: Musik für queere Gemeinschaft in Saigon

Die bunte Kunstwelt von Phuongsongdep

Guilin: Natur und Kultur in China