Künstlerhäuser in Huế und Đà Nẵng

Saigoneer là cẩm nang thành phố dành cho Sài Gòn. Trang giới thiệu về nhà hàng, ẩm thực đường phố, tin tức, quán bar, văn hóa, sự kiện, lịch sử, giải trí, âm nhạc và đời sống về đêm.

Skip to content

Bức tượng Lân Sư Hồ ánh lên nhè nhẹ. Quanh mắt tượng khảm nhiều vỏ sò nhỏ nên trông rất có hồn. Tượng đặt trong một nhà kho, như đang chực lao ra ngoài để chạy về phía biển. Lớp da của nó làm từ san hô từng lớn lên dưới đại dương.

Đứng cạnh tượng là Thanh (Nu) Mai, người sáng lập khu lưu trú AirHue. Tác phẩm do nghệ sĩ Tường Danh thực hiện trong thời gian ở AirHue. Thanh Mai mô tả công việc của mình rất giản dị: nói với nghệ sĩ “hãy mơ lớn”, rồi trong vai trò nhà sản xuất, đồng hành cùng họ để hiện thực hóa ý tưởng theo cách tốt nhất có thể.

Trước đó Saigoneer đã ghé thăm các khu lưu trú nghệ thuật ở Sài Gòn và Đà Lạt. Đây là những không gian thuộc chương trình GoSEA do British Council tổ chức. Trong Phần một, Saigoneer đã kể về các khu lưu trú ở miền Nam với bầu không khí và ý tưởng rất khác nhau. Lần này, hành trình tiếp tục ra miền Trung, tới Huế, Hội An và Đà Nẵng, để hiểu rõ hơn mục tiêu và cách làm việc của từng nơi.

Mục tiêu, thành quả và trải nghiệm ở AirHue

Một tác phẩm khác của Tường Danh tại AirHue.

Nguyễn Minh Ngọc là giám tuyển làm việc trực tiếp tại AirHue. Chị chia sẻ: “Tôi nghĩ đội ngũ của chúng tôi muốn tạo ra những tác phẩm thực sự chất lượng, có thể tự đứng vững. Chúng tôi may mắn ở một thành phố nơi lịch sử và hiện tại gặp nhau.” Nhóm theo đuổi hai mục tiêu song song: đạt kết quả xứng tầm và làm nổi bật di sản riêng của Huế, nơi có truyền thống lâu đời về nghệ thuật và thủ công.

Sự cân bằng đó đến từ kinh nghiệm dày dặn của Thanh và Ngọc. Cả hai có tổng cộng hơn 20 năm làm quản lý nghệ thuật và biết cách định hướng cho người thực hành sáng tạo. Ban đầu, nghệ sĩ nộp một kế hoạch chi tiết, sau đó trao đổi với nhóm mỗi tuần để được đặt câu hỏi, gợi ý và truyền cảm hứng. Cách làm này giúp họ triển khai tầm nhìn một cách thực tế và phù hợp với đời sống nghệ thuật, kể cả khía cạnh tài chính. Ngọc ví von: “Quá trình sáng tạo giống như cùng nghệ sĩ xây dựng một thế giới. Thế giới đó không bao giờ xong, lúc nào cũng có thể mở rộng thêm. Sáng tạo là không ngừng thử thách giới hạn.”

Cho đến nay, quá trình sáng tạo đầy thử thách đó diễn ra trong một ngôi nhà đặc trưng của Huế, nằm ở con ngõ nhỏ cách trung tâm vài km. Sát nhà là khu vườn rợp bóng cây ăn quả, nơi đặt nhiều bức tượng lớn do các khách mời cũ và bạn bè của AirHue để lại. Điều này cho thấy AirHue rất coi trọng thành quả cuối cùng: khi kết thúc lưu trú, mỗi người đều có một tác phẩm hoàn chỉnh để giới thiệu trong triển lãm, không gian mở xưởng hoặc buổi trò chuyện với công chúng. Ngôi nhà có xưởng và phòng ngủ riêng, cùng bếp và phòng ăn chung. Đây vừa là chốn ở, vừa là nơi gặp gỡ. Khu vườn trở thành điểm hẹn cộng đồng với các buổi nói chuyện, chiếu phim, trình diễn âm thanh thể nghiệm và workshop do người của khu lưu trú tổ chức, đôi khi có thêm khách mời bên ngoài.

Sau chuyến thăm của chúng tôi vào tháng 3, AirHue mở thêm một cơ sở thứ hai ở làng nghệ sĩ Kim Sơn, nơi nổi tiếng với Không gian tưởng niệm Lê Bá Đảng và Art Barracks của Nguyễn Văn Hè. Chúng tôi háo hức sớm trở lại để khám phá địa điểm mới này.

Nghệ sĩ vừa làm việc độc lập, vừa cộng tác chặt chẽ với đội ngũ AirHue, lại có thêm nhiều cơ hội học hỏi từ chính Huế. Tùy nhu cầu và mối quan tâm, họ có thể ghé thăm các xưởng địa phương, làng nghề, atelier của đồng nghiệp trong vùng, hay gặp gỡ sinh viên và giảng viên Đại học Huế. Trong chuyến đi của chúng tôi, đoàn đã tới nhà một nghệ sĩ địa phương để tìm hiểu và thử làm một loại giấy thủ công do chính anh sáng tạo.

Không lâu sau khi chúng tôi rời Huế, tượng Lân Sư Hồ của Tường Danh được đóng gói chuyển vào Sài Gòn để trưng bày tại Galerie Quynh. Triển lãm do một cựu khách mời khác của AirHue làm giám tuyển. Thông tin chi tiết xem tại: Triển lãm tại Galerie Quynh. Sự hiện diện trong đời sống nghệ thuật như vậy rất quan trọng, cho thấy những giấc mơ lớn ươm mầm ở khu lưu trú hoàn toàn có thể thành hiện thực.

Dưới bóng rừng độc canh: A Sông thúc đẩy nghiên cứu và đối thoại

Chúng tôi chạy xe xuống một ngọn núi ngoài Đà Nẵng. Trên cao, cây cối um tùm với đủ loại lá, dây leo, bụi rậm đủ sắc độ. Rồi đột ngột, sự đa dạng ấy biến mất, chỉ còn những hàng thân cây giống hệt nhau. Nhìn xuyên qua các hàng, chúng như những cây bút chì xếp thẳng tắp trong xưởng. Khung cảnh khác hẳn vẻ trù phú thường hình dung về thiên nhiên. Nhìn từ xa, những ngọn núi xanh vẫn trông rất tự nhiên.

Những hàng cây này phủ khắp Hòa Phú, vùng núi phía tây Đà Nẵng. Đó là keo, được trồng để thu hoạch lấy gỗ làm dăm bào, giấy, đồ nội thất và vật liệu xây dựng. Nhưng loài cây này vốn không thuộc về cảnh quan nơi đây. Đoạn miêu tả làm nổi bật sự khác biệt giữa rừng tự nhiên và rừng độc canh, nơi chỉ có một loài duy nhất và thiếu hẳn sự đa dạng.