Da Lat: Bäume und altes Kino in Gefahr

Đà Lạt đang thay đổi quá nhanh.

Trong những năm gần đây, diện mạo của Đà Lạt thay đổi rất nhanh. Đôi khi thật khó để nói: Điều gì còn bình thường trong cuộc sống ở thành phố này? Và điều gì lại bất thường và khó tin?

Có hai ví dụ. Thứ nhất: Một người đàn ông lấy cưa và chặt hạ một cây thông đã sống nhiều năm, chỉ để cho vui thôi. Thứ hai: Một người thuê nhà ở rạp chiếu phim trong trung tâm sửa chữa một tòa nhà cũ của cộng đồng, nhưng không có quy tắc rõ ràng dành cho các chuyên gia.

Một người đàn ông chặt cây keo để đăng lên TikTok

Tháng trước, một chàng trai trẻ đã chặt cây keo trong vườn nhà mình. Anh ta sống tại khu vực An Sơn, phường Xuân Hương – Đà Lạt. Anh ta quay lại toàn bộ quá trình đó để đăng lên TikTok.

Có lẽ anh ta nghĩ rằng: Cây này đứng trong khu vườn của tôi, vì vậy tôi có thể quyết định mọi thứ. Trong video, anh ta trình bày tất cả các bước: anh ta cắt vỏ cây, cắt cành cây, và cuối cùng cây đổ xuống. Cây này có lẽ đã sống hàng chục năm.

Trong video, người đàn ông 26 tuổi nói rằng anh muốn sử dụng gỗ đó. Anh muốn đóng đồ nội thất và cắt những tấm gỗ nhỏ. Anh muốn tặng những tấm gỗ này cho bạn bè khi họ đến thăm. Trông nó chỉ như một trò chơi vui vẻ thôi. Anh không hề có chút nghi ngờ nào.

Sau khi xem video, cơ quan chức năng quận Xuân Hương – Đà Lạt đã đưa ra quyết định. Người đàn ông trong video phải nộp phạt 35 triệu đồng. Anh ta đã chặt cây keo ở khu vực trung tâm thành phố. Anh ta không tuân thủ các quy định về cây xanh trong thành phố.

Quyết định thì rõ ràng, nhưng nó đến quá muộn. Cây đã trở thành gỗ rồi.

Khu rừng xanh ở Đà Lạt đang ngày càng thu hẹp.

Trong nhiều năm nay, người dân và du khách đều nhận thấy rằng màu xanh trong thành phố đang ngày càng thu hẹp lại. Họ cảm thấy rất buồn về điều này.

Văn phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Lâm Đồng đưa ra các số liệu: Trong 20 năm, từ 1997 đến 2018, trung tâm thành phố Đà Lạt đã mất hơn 200 hecta rừng. Năm 2018, văn phòng này cho biết diện tích rừng ở Đà Lạt chỉ còn chiếm 49%. Năm 1997, con số này là 69%.

Những thông tin mới nhất đến từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Trong quyết định về rừng trên toàn quốc năm 2025 có nêu: Rừng tự nhiên tại tỉnh Lâm Đồng mất đi hơn 17.000 hecta so với năm 2024. Đà Lạt là một trong những địa phương có mức độ mất rừng nghiêm trọng.

Nơi từng là rừng cây, giờ đây đã trở thành bê tông. Các tòa nhà mọc lên san sát và ồn ào. Điều quan trọng nhất đối với Đà Lạt hiện nay là: Làm thế nào để ngăn chặn việc chặt cây và phá hủy rừng? Những hình phạt và vụ kiện chỉ được áp dụng khi mọi chuyện đã quá muộn.

Đà Lạt có những quy tắc về hành vi tốt đối với môi trường, nhưng trong thực tế chúng chưa đủ mạnh. Dân số đang tăng nhanh. Ngoài ra còn có nhiều dự án xây nhà ở, du lịch và khách sạn, cũng như nông nghiệp trong nhà kính. Vì vậy, áp lực lên môi trường tăng lên nhanh chóng, từ trung tâm thành phố cho đến các vùng ngoại ô.

Cần có những hình phạt đối với việc chặt cây. Nhưng cần có một hệ thống nghiêm ngặt với những quy tắc thực sự hiệu quả. Vấn đề không chỉ liên quan đến từng cá nhân như chàng trai trẻ cầm cưa kia; nó còn liên quan đến các dự án của các công ty và những quyết định của các cơ quan có hậu quả xấu đối với môi trường. Các kế hoạch phải bảo vệ rừng thông và môi trường. Không được hy sinh rừng một cách dễ dàng và rẻ tiền vì những dự án nhanh chóng và lợi nhuận mau chóng.

Những quy tắc nào áp dụng cho việc sửa chữa di sản cổ?

Gần đây, đã xảy ra một sự việc gây sốc tại tòa nhà rạp chiếu phim 3 Tháng 4. Tên cũ của nó là Rạp chiếu phim Hòa Bình. Nó nằm ở quảng trường trung tâm, đã gần 80 năm tuổi, và chứng kiến nhiều bước ngoặt lịch sử của thành phố Đà Lạt trong các lĩnh vực thương mại, văn hóa và chính trị.

Một người thuê nhà mới đang chiếm giữ tòa nhà. Ông ta đưa máy móc và công nhân vào trong. Họ đào bới và khoan trong nội thất. Cộng đồng bảo vệ di sản ở Đà Lạt đã nhiều lần bàn luận về việc này và có rất nhiều câu hỏi.

Vài ngày sau đó, dưới áp lực của dư luận, người thuê nhà đã cung cấp thông tin chính thức. Anh ta nói rằng giữa anh và cơ quan quản lý tòa nhà (Trung tâm Quản lý Nhà ở tỉnh Lâm Đồng) có một thỏa thuận. Họ muốn sửa chữa các bộ phận bị hư hỏng. Anh ta hứa rằng chức năng và kết cấu của tòa nhà sẽ được giữ nguyên.

Nhưng công chúng đặt câu hỏi: Nếu sửa chữa tất cả các tòa nhà cũ của cộng đồng như vậy, thì chẳng phải giống như việc tự mình sửa chữa phòng khách ở nhà mà không có chuyên gia sao? Người thuê nhà sau đó nói trên báo: Anh ta đến từ Đà Lạt và yêu Đà Lạt, vì vậy anh ta làm tốt công việc trong nhà. Nhưng tình yêu là một chuyện. Kiến thức chuyên môn về việc bảo vệ và gìn giữ các tòa nhà cũ lại là một chuyện hoàn toàn khác.

Ngoài ra còn có một vấn đề về việc quản lý: Công chúng rất quan tâm đến việc bảo tồn các công trình kiến trúc cổ. Tại sao lại không có thông tin chính thức và kịp thời từ phía chính phủ? Mọi người muốn biết: Liệu Trung tâm Quản lý Nhà ở tỉnh Lâm Đồng đã trao đổi với các chuyên gia về văn hóa chưa? Ví dụ như với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh, cũng như các chuyên gia đáng tin cậy về di sản, trước khi cho phép người thuê nhà tự ý cải tạo tòa nhà theo ý muốn của mình?

Mọi sự thay đổi trên khuôn mặt của Đà Lạt đều phải tuân theo những quy tắc rõ ràng và kế hoạch tốt.

Người ta cần nhớ lại một chuyện đã qua. Vào năm 2019, kiến trúc sư Ho Thieu Tri đã công bố bản kế hoạch chi tiết và thiết kế đô thị tỷ lệ 1/500 cho trung tâm Hoa Bình, thành phố Đà Lạt. Công chúng phản ứng rất mạnh đối với điều này. Sau đó, mọi thứ liên quan đến các công trình cũ ở trung tâm Đà Lạt (kể cả rạp chiếu phim 3 Tháng 4) gần như bị bỏ mặc. Không có giải pháp nào tốt. Thành phố không có kế hoạch thay thế phù hợp và khả thi cho bản kế hoạch bị hủy bỏ, nhưng các công trình thì ngày càng xuống cấp. Trung tâm trông cũ kỹ và xấu xí vì chỉ được sửa chữa tạm bợ và tùy tiện, không được chăm sóc đúng cách.

Vào năm 2023, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lâm Đồng đã đưa ra quyết định về các ngôi nhà và khu đất này. Trong đó nêu rõ: Tòa nhà rạp chiếu phim 3 Tháng 4 sẽ được giữ lại. Người ta sẽ tiếp tục sử dụng nó.

Nhưng đối với tất cả các công trình chứa đựng ký ức của cộng đồng, việc “giữ lại” và “sử dụng” là chưa đủ. Người ta cần có giải pháp để bảo vệ và các biện pháp khoa học để chăm sóc chúng. Nếu không có những ý tưởng và giải pháp để di sản này tiếp tục sống động, thì công trình đó chỉ còn là một thân xác mệt mỏi, không hồn và vô nghĩa.