Die Namen sollen nicht vergessen werden
Đừng quên những người lính
Bài đọc được chuyển ngữ và đơn giản hóa để học tiếng Đức. Nội dung gốc thuộc Tia Sang - Van Hoa Xa Hoi.
Bôi đen một từ hoặc cụm từ để tra nghĩa, dịch, highlight hoặc thêm ghi chú.
Tiến độ đọc bài
Đoạn 1/36
Đọc tiếng Đức trước. Khi cần, mở bản dịch ngay dưới từng đoạn.
Xem bản dịch tiếng Việt đầy đủ
Hôm nay tôi gõ mấy chữ đơn giản lên Google: "liệt sĩ Hoang Van Dich và con". Chỉ vài chữ thôi, nhưng tôi ngồi trước màn hình rất lâu.
Google và các chương trình AI hiện ra thông tin về liệt sĩ Hoang Van Dich. Đó là những tư liệu về gia đình ông, về giấy tờ liên quan đến ông và về hành trình tìm kiếm kéo dài nhiều thập kỷ.
Chỉ là những thông tin sơ lược về một con người. Nhưng với tôi, từng chữ đều rất nặng. Người ấy suýt nữa đã chìm vào quên lãng, dù gia đình đã tìm kiếm suốt nhiều năm. Giờ đây ông lại có tên, có ảnh và có câu chuyện riêng. Một người xa lạ cũng có thể tìm thấy ông và hiểu được sự hy sinh thầm lặng của ông.

Trong trận chiến ở mặt trận Nhuận Đức, Củ Chi ngày 08.02.1969, quân đội Mỹ thu được giấy tờ cá nhân của Hoang Van Dich. Ông sinh ngày 10.09.1936, quê ở tỉnh Tuyen Quang. Trên giấy tờ có chữ "Body", nghĩa là người ta tìm thấy chúng trên thi thể người lính đã hy sinh. Có thể liệt sĩ đã mất ngay trong ngày đó. Những kỷ vật này có lẽ là dấu vết cuối cùng của ông. Ảnh: Tư liệu dự án TTU-VWAI.
Sự hiện diện của ông đang trở lại trong ký ức chung. Ông không chỉ là một con số trong danh sách người mất tích hay một cái tên trong hồ sơ. Ông từng là một con người sống trên đời này.
Nhưng hôm nay tôi không tìm thông tin về Hoang Van Dich. Tôi muốn tìm câu chuyện về tên của các con ông. Họ đã sống cả đời không có cha bên cạnh.
Trong chương trình truyền hình trên VTV ngày 26. Juli, nhóm chúng tôi đã tìm hiểu câu chuyện về liệt sĩ Hoang Van Dich và gia đình ông. Câu chuyện khiến nhiều người rơi nước mắt, từ những người làm chương trình đến khán giả bình thường ngồi trước tivi ở nhà.
Có lẽ vì thời lượng chương trình ngắn, có lẽ vì việc tìm hiểu chưa đủ sâu: chúng tôi biết khá nhiều về người con gái Hoang Thi Nho nhưng biết ít hơn về người em Hoang Thi Canh.
Chỉ riêng cái tên của chị đã kể một câu chuyện rất người. Nếu không ai hỏi, có lẽ câu chuyện ấy sẽ chẳng bao giờ được ghi lại.
Tôi có mặt trong một buổi phỏng vấn lịch sử bằng lời nói của dự án TTU-VWAI (Vietnam Wartime Accounting Initiative – Sáng kiến Tìm kiếm Người Việt Nam Mất tích trong Chiến tranh). Gia đình kể, lúc Hoang Van Dich rời nhà thì vợ đang mang thai. Trên đường ra mặt trận, ông viết thư về nhà. Ông đặt tên cho đứa con chưa chào đời là "Nhung", lấy từ chữ "Nho Nhung" (nghĩa là nhớ nhung, thương nhớ).

Nhà nghiên cứu Phan Thi Xanh trò chuyện với gia đình liệt sĩ Hoang Van Dich. Ảnh: Tư liệu dự án TTU-VWAI.
Trong cuộc trò chuyện với Phan Thi Xanh, nhà nghiên cứu của TTU-VWAI, chị Nho kể: "Bố muốn đặt tên em là Nhung. Nhưng ở đây có tục lệ là khi làm lễ đầy cữ cho con, nếu tên Nhung không hợp thì phải chọn tên khác. Vì vậy gia đình đặt em là Canh." "Nhưng trong giấy tờ của bố, bố đặt tên em là Nhung", chị Nho nói với vẻ buồn.
Chị Xanh hỏi chị Canh: "Vậy chị thích tên nào hơn?"
- "Nho Nhung! Em thích tên Nhung hơn. Vâng. Nho Nhung nghe hay hơn", chị Canh nói.
Tôi đã đọc đi đọc lại đoạn này nhiều lần, lần nào cũng phải dừng lại. "Nho Nhung nghe hay hơn."
Chỉ là một câu nói nhẹ nhàng. Tôi vẫn nhớ rõ khuôn mặt, cử chỉ và giọng nói nhỏ nhẹ của chị khi thốt ra câu ấy. Nghe qua chỉ là một cái tên, nhưng đằng sau là tình cảm theo chị suốt cả đời.
Chị Canh mỉm cười nhẹ khi nói vậy. Nhưng sau nụ cười ấy là hơn năm mươi năm đau đáu nhớ cha. Cha rời nhà khi mẹ đang mang thai. Đứa con chưa từng gặp mặt cha, còn người cha đã gọi con là Nhung.
Một cái tên ra đời từ chiến tranh.
"Nhung".
Ghép với tên của chị gái là "Nho".
"Nho – Nhung".
Có lẽ bằng cách ấy, một người cha muốn gửi gắm tình thương dành cho các con, dù ông ở bên nào của cuộc chiến và dù ông có biết ngày trở về hay không.
Rồi ông mãi mãi không trở về.
Đứa trẻ chưa từng gặp cha lớn lên với một cái tên khác: Canh. Nhưng trong bức thư cũ, trong ký ức của người mẹ, trong lời kể của chị gái và hơn nửa thế kỷ sau, trong một cuộc phỏng vấn, cái tên cha đặt vẫn còn đó: "Hoang Thi Nhung".
Sau bao nhiêu năm, khi được hỏi thích tên nào hơn, chị vẫn nói: "Nho Nhung".
Khoảnh khắc ấy, tôi hiểu rõ hơn bao giờ hết: công việc của chúng tôi không thể chỉ là đi tìm hài cốt.
Tôi là người hay tìm ý nghĩa trong những gì mình thấy và trong việc mình làm. Không phải để làm mọi thứ phức tạp hơn. Mà vì tôi tin, khi hiểu đủ sâu, chúng ta mới thực sự thương được những con người trong đó.
Có lẽ vì thế mà ngay từ đầu tôi chưa bao giờ nghĩ công việc của Vietnam Wartime Ac... [văn bản kết thúc tại đây].
