22 tháng 6, 2026

Hà Ninh baut seine eigene Welt

Hà Ninh: Tự xây một thế giới riêng

Nguồn: Tia Sang - Ho So Nhan Vat

Bài đọc được chuyển ngữ và đơn giản hóa để học tiếng Đức. Nội dung gốc thuộc Tia Sang - Ho So Nhan Vat.

Bôi đen một từ hoặc cụm từ để tra nghĩa, dịch, highlight hoặc thêm ghi chú.

Tiến độ đọc bài

Đoạn 1/18

Đọc tiếng Đức trước. Khi cần, mở bản dịch ngay dưới từng đoạn.

Hà Ninh liebt Orte und Menschen sehr. Aber er fühlt: Er gehört zu keinem Land ganz dazu. Er läuft nicht vor der Wirklichkeit weg. Aber er will auch nicht gefangen sein. Zwischen diesen Gegensätzen baut Hà Ninh eine eigene Welt. Dort sucht er frei nach sich selbst.

Hà Ninh ist ein bekannter junger Künstler aus Vietnam. Er hat einen Master in Kunst von der Kunst-Akademie Pennsylvania in den USA. Er war bei bekannten Kunst-Programmen: Skowhegan, Yaddo und Cité Internationale des Arts. Er zeigt seine Kunst in Vietnam und in anderen Ländern.

Aber das Interessanteste ist etwas anderes: Er baut seit vielen Jahren ein eigenes Universum. Er arbeitet daran immer weiter.

Ich sehe seine Arbeit schon lange. Ich kenne ihn seit seinem Abschluss an der Kunst-Universität Vietnam. Unsere Arbeits-Beziehung hat sich verändert. Am Anfang hatten wir nicht immer die gleiche Meinung. Dann wurden wir neugierig auf die Arbeit des anderen. Mit der Zeit haben wir uns verstanden. Jetzt teilen und arbeiten wir zusammen. Ich respektiere an Hà Ninh am meisten seine ernste und professionelle Arbeit. Und er ist sehr kreativ, ohne Pause.

Hà Ninh arbeitet vor allem an einem langen Projekt. Es heißt My Land. Auf Vietnamesisch heißt es Đất mình. Er arbeitet daran seit 2017. Es ist nicht nur eine Serie von Werken. Es ist ein großes Fantasie-Universum. Dort baut er eine eigene Sprache, eine eigene Logik und eine eigene Welt-Erklärung. Er will ein Land machen, das anders ist als alle Kulturen in der Geschichte der Menschen.

My Land fühlt sich für Besucher fremd und erfunden an. Aber es fühlt sich auch bekannt und nah an der Wirklichkeit an. Man kann es nicht erklären. Die Grenze zwischen beiden Gefühlen ist fein und geheimnisvoll. Man sieht sie in vier Gruppen von Werken: Bildern wie Karten (Mothermap), Skulpturen wie alten Objekten (Logs), Sprache (Loop Scripts) und Kultur-Produkten (My Land Ltd.). Dort testet Hà Ninh immer die Grenze der Wahrheit. Er will sehen: Wie weit kann er gehen? Glauben die Besucher an ein erfundenes Land?

In letzter Zeit erzählt Hà Ninh mir oft von Country X. Das ist ein erfundenes Land. Es ist der Hintergrund für My Land. Country X zeigt die Ideen und Werte, die er wichtig findet. Es ist wie ein persönliches Koordinaten-System. Es ist ein geistiger Rahmen. Er hilft ihm, sich zu finden und stabil zu bleiben in einer modernen Welt, die immer voller und anstrengender wird.

My Land und Country X leben in einem Gedanken-Universum von Hà Ninh. Aber sie haben einen Widerspruch in sich. My Land macht eine Welt, die gar nicht wie die echte Welt ist. Dort kann Hà Ninh alles selbst bestimmen. Aber in Country X gibt es viele Werte und Symbole, die es in der Wirklichkeit wirklich gibt.

Ninh sagt: Seine Kunst will nicht vor der Welt fliehen. Der Widerspruch in seiner Kunst-Welt ist seine Art, mit der Zeit zu sprechen. Seine Kunst zeigt seine Meinung über die Welt. Aber er spricht nicht direkt darüber. Und er folgt nicht einfach den Themen von heute.

Sein neuestes Projekt zeigt er bei der Liste Art Fair Basel in der Schweiz. Es zeigt ein bisschen diese Fragen an sich selbst. Auf Einladung von Tia Sáng will ich Hà Ninh in einem Gespräch zeigen. Denn er kann seine Wünsche und seine Kunst-Meinung gut in Worte fassen. Der Text unten ist kein strenges Interview. Er ist mehr ein Gespräch unter Freunden. Wir sitzen zusammen, schauen auf seine Arbeit zurück und gehen in seine Gedanken hinein.

Wir lassen im Gespräch die persönlichen Worte so, wie wir sie gesagt haben. So bleibt das Gefühl des Gesprächs echt.

Lê Thuận Uyên (LTU): Zum Anfang möchte ich, dass Hà Ninh 5 wichtige Momente nennt. Welche Momente haben deine persönliche Sicht und deine Kunst-Sprache geformt?

Phạm Hà Ninh (PHN): Der erste Moment war vielleicht in der ersten Klasse. Ich war in einer Spezial-Klasse für Französisch. Wir lernten mit Büchern wie Kinder in Frankreich. Wir lasen ein Lese-Buch aus Frankreich. Es hieß Une Petite Grenouille (Der kleine Frosch). In dieser Zeit lernten die meisten anderen Kinder mit schwarz-weißen Büchern aus Vietnam. Ich hatte Glück: Ich hatte dieses bunte Buch.

PHN: Ich liebte dieses Buch sehr. Und mein guter Freund Thông auch. Wir lernten zusammen von Klasse eins bis Klasse neun. Schon in den ersten Tagen zeichneten wir die Bilder aus dem Buch nach. Dann zeichneten wir im gleichen Stil weiter. Wir zeichneten sehr genaue Karten von einem Land mit dem Namen Bambo. Dieses Land war eine Mischung aus den Bildern im Buch und aus Teilen aus einem Video-Spiel, das wir beide liebten. Aber das war ein Spiel für eine Person. Wir konnten es nicht zusammen spielen.

PHN: Dieses "Projekt" Bambo dauerte die ganzen 5 Jahre in der Grundschule. Wir behielten alle Zeichnungen und Beschreibungen: Waffen, Armee, Festungen, Soldaten-Typen. Wir ließen sie gegeneinander kämpfen — nicht nur auf Papier, sondern auch auf dem ganzen Schreibtisch. Das Besondere ist: Thông war der erste Mensch, der mir das Zeichnen beibrachte. Das war vor jedem richtigen Kunst-Unterricht. Die Bambo-Zeichnungen mit Thông sind einer der wichtigsten Anfänge für meine Kreativität.

PHN: Die zweite Erinnerung ist die Aufnahme-Prüfung an der Kunst-Universität. Das war ein langer und stressiger Prozess. Ich erinnere mich noch gut: Es war ein Sommer-Tag. Die meisten Freunde waren schon fertig mit anderen Uni-Prüfungen. Ich lernte noch fleißig für die letzte Runde.

PHN: Der stärkste Eindruck war der Moment, als ich die Tür zum Prüfungs-Raum öffnete. Drinnen war ein leerer Raum. Aber er hatte einen besonderen Klang. Die hohe Decke ließ den Ton wie in einem Theater klingen. Das war ein Erlebnis von Raum, Klang und Licht. Es war ganz unerwartet und wunderschön. So etwas hatte ich noch nie gesehen.

PHN: Aber diese Schönheit dauerte nur wenige Minuten. Als die anderen Prüflinge in den Raum kamen, wurde der Raum sofort ein echtes "Schlachtfeld". Alle kämpften um die besten Plätze für ihre Staffeleien. Manchmal gab es Streit.

Xem bản dịch tiếng Việt đầy đủ

Hà Ninh: Tự xây một thế giới riêng

Hà Ninh là người giàu cảm xúc, nhưng anh không thấy mình thuộc về bất kỳ vùng đất có sẵn nào. Anh không muốn chạy trốn thực tại, nhưng cũng chẳng muốn bị mắc kẹt. Ở giữa những mâu thuẫn ấy, Hà Ninh tạo nên một thế giới riêng, nơi anh tự do đi tìm chính mình.

Hà Ninh là ai?

Hà Ninh là một nghệ sĩ nổi bật của thế hệ trẻ Việt Nam, thường được gọi là thế hệ 9X. Anh là gương mặt quen thuộc của nghệ thuật đương đại Việt Nam.

Điều khiến Phạm Hà Ninh đáng chú ý không chỉ nằm ở học vấn. Anh có bằng thạc sĩ Mỹ thuật tại Pennsylvania Academy of Fine Arts ở Mỹ. Đó là một trường nghệ thuật tại Mỹ.

Anh cũng từng tham gia nhiều chương trình lưu trú danh tiếng dành cho nghệ sĩ. Anh từng ở Skowhegan. Anh từng ở Yaddo. Anh từng ở Cité Internationale des Arts. Đây đều là những chương trình lưu trú nổi tiếng dành cho nghệ sĩ.

Anh cũng đã thực hiện nhiều triển lãm. Anh triển lãm ở Việt Nam. Anh cũng triển lãm ở nước ngoài.

Nhưng điều thú vị nhất ở Hà Ninh lại nằm ở chỗ khác. Mọi người yêu mến cá tính nghệ thuật của anh. Nhiều năm qua, anh bền bỉ xây dựng một vũ trụ riêng, độc đáo. Mỗi ngày anh đều chăm chỉ vun đắp cho vũ trụ ấy.

Hà Ninh trao đổi cùng cộng sự trong quá trình sắp đặt trưng bày cá nhân năm 2022 tại Tách Space (Hà Nội). Ảnh: Dạ Miêu

Ảnh: Hà Ninh trao đổi với đồng nghiệp trong quá trình dàn dựng triển lãm cá nhân năm 2022 tại Tách Space (Hà Nội). Ảnh: Dạ Miêu.

Mối quan hệ nghề nghiệp lâu dài

Tác giả bài viết quen Hà Ninh đã lâu. Chị dõi theo hành trình của anh từ khi anh vừa tốt nghiệp Đại học Mỹ thuật Việt Nam.

Mối quan hệ nghề nghiệp giữa tác giả và Hà Ninh đã trải qua một chặng đường thú vị. Ban đầu, có lẽ quan điểm của hai người không phải lúc nào cũng giống nhau. Họ không phải lúc nào cũng nghĩ như nhau.

Dần dần, họ trở nên tò mò về nhau. Họ muốn hiểu rõ hơn công việc của người kia. Từng chút một, họ tìm thấy sự thấu hiểu. Họ chia sẻ ý tưởng. Họ hợp tác với nhau.

Điều tác giả trân trọng nhất ở Hà Ninh là cách anh làm việc. Anh làm việc rất nghiêm túc và chuyên nghiệp. Anh làm việc với nguồn năng lượng sáng tạo vô cùng mạnh mẽ và bền bỉ. Điều đó thật ấn tượng.

Dự án lớn: My Land

Thực hành nghệ thuật của Hà Ninh tập trung vào một dự án lớn và dài hơi. Dự án mang tên My Land. Tên tiếng Việt là Đất mình. Anh theo đuổi dự án này từ năm 2017.

My Land không chỉ là một chuỗi tác phẩm. Đó là một vũ trụ tưởng tượng rộng lớn. Trong vũ trụ này, Hà Ninh xây dựng hệ thống riêng của mình. Anh xây dựng một ngôn ngữ riêng. Anh xây dựng một logic riêng. Anh xây dựng một cách lý giải riêng về vũ trụ.

Anh muốn tạo nên một vùng đất. Vùng đất ấy phải khác với mọi nền văn minh trong lịch sử nhân loại. Nó không được giống với bất kỳ nền văn minh nào đã biết.

My Land mang đến cho người xem một cảm giác đặc biệt. Vùng đất vừa có vẻ xa lạ, hư cấu, nhưng đồng thời lại quen thuộc. Nó gần với thực tại. Nhưng cảm giác ấy lại không dễ lý giải.

Ranh giới giữa hai cảm giác này rất mong manh và bí ẩn. Có thể thấy ranh giới ấy qua nhiều nhóm tác phẩm khác nhau.

Có những bức tranh trông như bản đồ. Chúng mang tên Mothermap. Có những tác phẩm điêu khắc trông như hiện vật lịch sử. Chúng mang tên Logs. Có một ngôn ngữ riêng. Nó mang tên Loop Scripts. Có những sản phẩm văn hóa. Chúng mang tên My Land Ltd..

Trong tất cả những tác phẩm này, Hà Ninh thử thách giới hạn của sự thật. Anh muốn xem mình có thể đi xa đến đâu. Anh muốn thuyết phục người xem rằng vùng đất tưởng tượng này thực sự tồn tại.

Phạm Hà Ninh. [Mothermap] (2019), than chì, màu nước, phấn tiên trên giấy, 48x46cm. Ảnh do nghệ sĩ cung cấp.

Ảnh: Phạm Hà Ninh. [Mothermap] (2019), than chì, màu nước, phấn tiên trên giấy, 48x46cm. Ảnh do nghệ sĩ cung cấp.

Country X - một vùng đất tưởng tượng khác

Gần đây, Hà Ninh thường kể với tác giả về Country X. Country X cũng là một vùng đất tưởng tượng. Có thể tìm thông tin về nó trên trang web của anh. Vùng đất này là phông nền cho My Land.

Country X tập hợp nhiều ý tưởng và giá trị. Đó là những ý tưởng và giá trị mà Hà Ninh coi trọng. Nó giống như một hệ tọa độ cá nhân.

Đó là một khung tinh thần. Khung này giúp anh tìm thấy chính mình. Nó giúp anh giữ vững bản thân. Điều này rất quan trọng trong một thế giới hiện đại ngày càng rộng lớn và rối ren.

My Land và Country X cùng tồn tại trong vũ trụ suy tưởng của Hà Ninh. Nhưng giữa chúng có một mâu thuẫn nội tại.

Nếu My Land tạo ra một thế giới hoàn toàn không giống thế giới thực, thì Country X lại khác. Trong My Land, Hà Ninh có thể tự quyết định mọi yếu tố. Ở đó, mọi thứ đều mới.

Nhưng trong Country X lại có nhiều giá trị và biểu tượng vốn đã thực sự tồn tại ngoài đời thực. Chúng không chỉ là tưởng tượng.

Không phải là trốn chạy

Như chính Hà Ninh nói, nghệ thuật của anh không đi theo chủ nghĩa trốn chạy. Trốn chạy nghĩa là chạy trốn khỏi thế giới. Đó không phải là điều anh muốn.

Sự mâu thuẫn giữa các thành tố trong thế giới nghệ thuật của anh là có chủ ý. Đó là cách anh đối thoại với thời đại hôm nay.

Nghệ thuật của Hà Ninh cho thấy quan điểm của anh về thế giới. Anh không nói trực tiếp về những chủ đề thời sự. Anh cũng không chỉ chạy theo những câu chuyện đương thời. Anh làm theo cách riêng của mình. Anh nói về thế giới bằng cách không nói một cách trực tiếp.

Dự án mới ở Basel và cuộc trò chuyện

Dự án mới nhất của Hà Ninh đang được giới thiệu. Nó được trưng bày tại Liste Art Fair Basel ở Thụy Sĩ. Đó là một hội chợ nghệ thuật ở Basel.

Dự án mới này hé lộ đôi chút sự tự vấn của anh. Anh tự đặt câu hỏi cho chính mình về nghệ thuật của bản thân.

Theo lời mời của Tia Sáng, tác giả muốn khắc họa chân dung Hà Ninh. Chị thực hiện điều đó thông qua một cuộc trò chuyện. Bởi Hà Ninh có thể tự gọi tên rất rõ những mong muốn và quan điểm nghệ thuật của mình. Anh có thể giải thích rất tốt điều mình muốn.

Cuộc trò chuyện sau đây không phải là một buổi phỏng vấn nghiêm ngặt. Nó更像 một cuộc trò chuyện thân mật giữa những người bạn. Họ ngồi lại với nhau. Họ nhìn lại hành trình nghệ thuật của Hà Ninh. Và họ cùng bước vào thế giới suy nghĩ của anh.

Lưu ý: Phần văn bản của cuộc trò chuyện được giữ nguyên cách xưng hô giữa tác giả và nhân vật để bảo toàn trọn vẹn tinh thần và cảm xúc của cuộc đối thoại.

Cuộc trò chuyện: Năm khoảnh khắc quan trọng

Lê Thuận Uyên (LTU): Để bắt đầu, tôi muốn Hà Ninh kể về năm khoảnh khắc quan trọng. Năm khoảnh khắc nào đã định hình mạnh mẽ nhất thế giới quan cá nhân và ngôn ngữ nghệ thuật của bạn?

Phạm Hà Ninh (PHN): Khoảnh khắc quan trọng đầu tiên có lẽ là vào năm lớp một. Khi đó tôi học trong một lớp chuyên tiếng Pháp.

Chúng tôi học bằng sách giáo khoa như trẻ em Pháp. Sách giáo khoa được đưa trực tiếp từ Pháp sang. Trong đó, chúng tôi đã đọc một cuốn sách tập đọc. Nó có tên là Une Petite Grenouille. Tên tiếng Đức là Kleiner Frosch.

Vào thời điểm đó, hầu hết các lớp khác chỉ có sách đen trắng in ở Việt Nam. Tôi đã may mắn. Tôi được dùng cuốn sách giáo khoa nhiều màu sắc này từ Pháp.

Một hình ảnh trong sách Une Petite Grenouille. Ảnh: Sưu tầm.

Ảnh: Một hình ảnh trong sách Une Petite Grenouille. Ảnh: Sưu tầm.

Tôi rất thích cuốn sách này. Cậu bạn thân nhất của tôi là Thông cũng rất thích nó. Chúng tôi đã học cùng nhau từ lớp một đến lớp chín. Chúng tôi là bạn cùng lớp trong một thời gian dài.

Ngay từ những ngày đầu, chúng tôi đã bắt đầu vẽ lại những hình ảnh trong sách. Chúng tôi sao chép và vẽ lại các bức tranh. Đó là khởi đầu cho tình yêu của chúng tôi dành cho hội họa và nghệ thuật.*