Hanoi soll moderne Gebäude schützen
Hà Nội cần giữ gìn kiến trúc hiện đại
Bài đọc được chuyển ngữ và đơn giản hóa để học tiếng Đức. Nội dung gốc thuộc Tia Sang - Van Hoa Xa Hoi.
Bôi đen một từ hoặc cụm từ để tra nghĩa, dịch, highlight hoặc thêm ghi chú.
Tiến độ đọc bài
Đoạn 1/26
Đọc tiếng Đức trước. Khi cần, mở bản dịch ngay dưới từng đoạn.
Xem bản dịch tiếng Việt đầy đủ
Phá bỏ những công trình này sẽ là điều đáng tiếc cho Hà Nội. Thành phố sẽ đánh mất một phần lịch sử kiến trúc của mình. Và người dân cũng mất đi một phần ký ức văn hóa.
Hiện thành phố đang lập quy hoạch cho khu vực quanh hồ Hoàn Kiếm. Đây là trái tim mang tính biểu tượng của Hà Nội. Bốn công trình hiện đại đang đứng trước nguy cơ bị dỡ bỏ: Cung Thiếu nhi Hà Nội, Nhà hát Khăn quàng đỏ, Tòa thị chính và Bưu điện Hà Nội.
Một chương trong lịch sử Đông Nam Á
Hà Nội có thể đang lặp lại sai lầm của nhiều đô thị ở châu Á. Rất nhiều tòa nhà hiện đại xây dựng trong giai đoạn 1950 đến 1980 đang bị đe dọa. Đó là những biểu tượng của thời kỳ hậu thuộc địa. Chúng代表 cho sức mạnh trong chiến tranh và cho lối xây dựng mới mẻ. Nay người ta muốn phá đi để làm dự án mới, với danh nghĩa tiến bộ.
Một số công trình trong đó còn có tầm quan trọng quốc tế, điển hình là Cung Thiếu nhi.
Cung Thiếu nhi do kiến trúc sư Lê Văn Lân thiết kế, hoàn thành năm 1977. Đây không phải một văn phòng thông thường của thời kỳ đó. Nó là một trong những tác phẩm quan trọng nhất của kiến trúc hiện đại Việt Nam. Hai tổ chức đã công nhận điều này: DOCOMOMO và dự án mASEANa. DOCOMOMO là tổ chức hàng đầu thế giới về di sản hiện đại. mASEANa chuyên tư liệu hóa kiến trúc hiện đại ở Đông Nam Á. Cả hai đều khẳng định rõ: Cung Thiếu nhi là "một trong những công trình giá trị nhất của thời kỳ này". Đó không phải lời nói quá. Đó là đánh giá xác đáng về mặt kiến trúc và khoa học.
Vì sao DOCOMOMO và mASEANa lại có trọng lượng như vậy? DOCOMOMO ra đời năm 1988, nay hoạt động tại hơn 70 quốc gia. Đây là chuyên gia toàn cầu về di sản hiện đại, với mục tiêu tư liệu hóa và bảo vệ các tòa nhà, công viên và khu phố hiện đại. Khi DOCOMOMO gọi một công trình là quan trọng, nghĩa là nó có ý nghĩa với lịch sử đổi mới của thế giới. Còn dự án mASEANa là một sáng kiến lớn của khu vực. Từ năm 2020 đến 2025, dự án tư liệu hóa kiến trúc hiện đại ở Đông Nam Á. Qua đó cho thấy các nước ASEAN đã thích ứng chủ nghĩa hiện đại với khí hậu nhiệt đới, bối cảnh hậu thuộc địa và điều kiện vật liệu còn hạn chế ra sao.
Cung Thiếu nhi Hà Nội là một trong những đại diện quan trọng nhất của Việt Nam trong công trình nghiên cứu này. Nhờ sự công nhận đó, nó đã thuộc về một mạng lưới khu vực và toàn cầu. Phá bỏ nó không chỉ xóa ký ức của người Hà Nội, mà còn xóa đi một chương trong lịch sử kiến trúc Đông Nam Á.
Những công trình thời hậu chiến
Cung Thiếu nhi là một phần của quần thể lớn hơn, gồm cả tòa nhà Ấu Trĩ Viên cũ và Nhà hát Khăn quàng đỏ. Tất cả hợp thành một hệ thống văn hóa: không gian mở, cây cổ thụ, lối đi chung và một ngôn ngữ kiến trúc mạch lạc. Chỉ cần mất đi một mảnh ghép, cả hệ thống sẽ vỡ.
Bản thân Nhà hát Khăn quàng đỏ đã là một phần quan trọng của văn hóa hậu chiến. Nơi đây diễn ra các buổi biểu diễn của thiếu nhi, chương trình giáo dục và sinh hoạt cộng đồng. Những hoạt động ấy đã góp phần định hình xã hội Hà Nội trong thời kỳ tái thiết. Kiến trúc của nhà hát giản dị mà giàu ý nghĩa, phản ánh những giá trị và giới hạn của thời đại.
Các công trình này là ví dụ hiếm hoi của lối xây dựng khôn ngoan. Chúng hợp với khí hậu, tiết kiệm vật liệu và phục vụ xã hội. Ra đời giữa thời chiến thiếu thốn, chúng tận dụng vật liệu tái chế, mặt đứng mở, hành lang râm mát và thông gió tự nhiên. Nhờ vậy bên trong vẫn dễ chịu mà không cần điều hòa. Hình khối bất đối xứng hay những bức tường lỗ không phải để trang trí. Chúng là giải pháp môi trường được tính toán kỹ.
Trong bối cảnh khủng hoảng khí hậu hiện nay, phá bỏ chúng không chỉ thiệt hại về văn hóa mà còn sai lầm về sinh thái. Mỗi tòa nhà đều chứa carbon tích lũy trong vật liệu và quá trình xây dựng. Dỡ bỏ sẽ thải lượng CO2 đó ra ngoài, còn xây mới lại tạo thêm CO2. Trong khi đó, tái sử dụng sẽ giữ lại lượng carbon cũ. Cách làm này phù hợp với các mục tiêu khí hậu toàn cầu. Sẽ rất nghịch lý nếu Hà Nội muốn đạt mục tiêu khí hậu mà lại phá đi một trong những công trình ứng phó khí hậu thông minh nhất của mình.
Giữ lại ký ức văn hóa của thành phố
Đô thị nào cũng có nhiều lớp lịch sử chồng lên nhau. Bóc đi một lớp không làm thành phố rõ ràng hơn, mà chỉ tạo ra những khoảng trống trong ký ức.
Ký ức cũng là một dạng hạ tầng. Khu trung tâm quanh Hồ Gươm không chỉ là nơi hành chính. Đó là trung tâm biểu tượng và cảm xúc của người Hà Nội. Bản sắc nơi đây đến từ nhiều lớp: mặt hồ, những con phố thời thuộc địa, các trụ sở công thời bao cấp và thiết chế văn hóa hiện đại. Các lớp ấy cùng tồn tại, khi đối lập, khi bổ sung cho nhau. Chính sự phức tạp đó mới làm nên thành phố thật.
Chẳng hạn, phá Tòa thị chính và Bưu điện sẽ xóa đi một lớp khác của thời hiện đại. Câu chuyện sẽ bị đứt đoạn. Người ta không còn hiểu được Hà Nội đã quản lý, thông tin liên lạc và hiện đại hóa ra sao vào cuối thế kỷ 20.
Hay phá Cung Thiếu nhi sẽ xóa đi ký ức không gian của nhiều thế hệ. Hành lang râm mát nơi trẻ em chờ vào lớp. Sân trường rộn rã tiếng nhạc, điệu múa. Cầu thang nơi những tình bạn đầu tiên chớm nở. Những ký ức ấy không thể di dời, cũng không thể xây lại. Chúng đã gắn chặt vào kiến trúc. Ký ức đô thị không chỉ là hoài niệm, mà là hạ tầng văn hóa.
Hiện đại mà không quên quá khứ
Hà Nội muốn trở nên hiện đại. Mong muốn đó là chính đáng. Thành phố nào cũng phải phát triển. Nhưng hiện đại không có nghĩa là quên quá khứ. Tokyo, Seoul, Singapore và nhiều thành phố khác đã hiểu ra điều này. Di sản không cản trở phát triển, mà là lợi thế. Nó mang lại bản sắc, tính liên tục và chiều sâu văn hóa.
Hoàn toàn có thể giữ hình thức cũ và dùng vào việc mới. Cung Thiếu nhi có thể thành trung tâm đổi mới cho thanh thiếu niên, không gian văn hóa, trung tâm nghệ thuật hay trung tâm giáo dục về khí hậu. Nhà hát Khăn quàng đỏ có thể thành nơi dành cho nghệ thuật đương đại và biểu diễn.
