Kleine Aufträge, große Chance für Firmen

Những công việc nhỏ như lối vào thế giới

Các công ty từ Việt Nam rất khó cạnh tranh với các công ty lớn từ Trung Quốc. Các công ty Trung Quốc sản xuất rất nhiều sản phẩm và có giá thành rẻ. Vì vậy, các công ty từ Việt Nam tìm kiếm những cơ hội khác: các đơn hàng nhỏ, khó và phức tạp.

Trong chuỗi cung ứng toàn cầu, một linh kiện nhỏ có thể chỉ trị giá vài chục nghìn đồng. Nhưng linh kiện này có thể mở ra cánh cửa tới một thị trường lớn.

Nhưng cánh cửa sẽ không tự động mở ra được. Công ty phải chế tạo bộ phận đó đúng theo bản vẽ. Họ cũng cần học hỏi những quy tắc nghiêm ngặt về chất lượng. Như vậy, họ sẽ dần dần trở nên tốt hơn và sau này có thể nhận thêm nhiều việc hơn.

Các bài kiểm tra của khách hàng quốc tế

Trong phim No Time to Die (2021), James Bond lái một chiếc mô-tô của hãng Triumph. Một số bộ phận của động cơ được sản xuất bởi một công ty ở Việt Nam. Công ty LeGroup chế tạo các bộ phận cho ống xả và hệ thống khí nén. Họ sản xuất chúng tại nhà máy của mình trong khu công nghiệp Quang Minh ở Hà Nội.

Nhưng Triumph không đến với LeGroup ngay lập tức. LeGroup được thành lập vào năm 2004. Ban đầu, công ty sản xuất các linh kiện đơn giản cho các thương hiệu đến từ Đài Loan. Sau đó, công ty nhận được chứng chỉ IATF 16949. Tiếp theo, họ nhận được những đơn đặt hàng chi tiết hơn từ Honda, Toyota, Piaggio và các hãng khác.

Bà Lê Thị Ngọc Lan là Phó Giám đốc của LeGroup. Bà phát biểu tại hội chợ FBC ASEAN 2026 ở Hà Nội. Bà nói: Người ta phải trước hết hiểu được các tiêu chuẩn chất lượng cao. Không ai giải thích cho họ cả. Người ta phải tự học hỏi trong nhiều năm.

Mối quan hệ với các công ty nước ngoài không chỉ mang lại các đơn hàng. Khách hàng sẽ giám sát công ty. Việc giám sát này được gọi là kiểm toán. Kiểm toán buộc công ty phải ngày càng hoàn thiện hơn.

Bà Lan nói: Trong mỗi cuộc kiểm toán đều có những yêu cầu mới. Người ta phải đáp ứng chúng. Sau đó mới có thể vượt qua cuộc kiểm toán tiếp theo. Công ty phải luôn không ngừng cải thiện như vậy.

Nhiều công ty cung ứng thành công tại Việt Nam học hỏi được điều này từ khách hàng.

Ông Vũ Hồng Duy làm việc trong bộ phận bán hàng tại công ty JK Vietnam. Ông nói: Mỗi khách hàng đều nhìn nhận sự cải thiện theo cách khác nhau. Đó có thể là về nhà máy sạch sẽ, về tiêu chuẩn 5S, về nhiều sản phẩm hơn, về con người hoặc về công nghệ. Khách hàng chỉ ra các vấn đề; công ty giải quyết chúng và sẽ làm tốt hơn trong lần kiểm tra tiếp theo. Nếu khách hàng hài lòng, họ sẽ đặt hàng. Sau đó, họ giới thiệu chúng tôi cho bạn bè và đối tác. Như vậy, dần dần sẽ có thêm khách hàng mới.

Một cánh cửa hẹp

Ngay cả trong chuỗi cung ứng, hầu hết các công ty ở Việt Nam như LeGroup hay JK cũng chỉ thực hiện những phần nhỏ hoặc những bước đi nhỏ mà thôi.

Một lý do là quy mô của ngành này. Các công ty từ Việt Nam không thể cạnh tranh với Trung Quốc về số lượng và giá cả. Vì vậy, họ tìm kiếm những đơn hàng nhỏ và phức tạp. Ví dụ: một linh kiện theo bản vẽ đặc biệt, một đơn hàng gồm vài chục hoặc vài nghìn sản phẩm, hoặc một linh kiện cần nhiều công đoạn chế tạo và kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt.

Công ty Đức Hợp sản xuất các linh kiện và kệ để hàng cho các nhà máy ô tô và nhà máy công nghiệp. Họ thường nhận các đơn hàng gồm 50, 300 hoặc 2.000 chi tiết. Các công ty từ Trung Quốc thì nhận các đơn hàng với hàng chục nghìn chi tiết.

Một nhân viên bán hàng của Đức Hợp tại hội chợ nói: “Chúng tôi làm việc cho các phân khúc thị trường nhỏ. Chúng tôi sản xuất số lượng ít nhưng với chất lượng rất cao. Khách hàng của chúng tôi chủ yếu là các công ty ở châu Âu.”

Ngay cả đối với các đơn hàng nhỏ, công ty cũng phải đầu tư nhiều: máy móc, khuôn mẫu, hệ thống quản lý chất lượng và nhà cung cấp. Các chi phí cố định được phân bổ cho một số ít sản phẩm. Vì vậy, việc có được mức giá rẻ là không thể.

Bà Lan nói: Chúng tôi không có lợi thế về giá cả. Vì vậy, chúng tôi phải linh hoạt. Khách hàng đưa ra yêu cầu khó khăn, nhưng chúng tôi sẽ làm hết sức mình để đáp ứng.

Nhưng những đơn hàng nhỏ và khó khăn lại có một ưu điểm khác: Công ty học được những bước đi có giá trị cao.

Ví dụ, LeGroup đầu tư vào việc tự động hóa và con người. Máy móc thực hiện các bước theo tiêu chuẩn. Nhưng những chi tiết chính xác vẫn cần có sự can thiệp của con người. Các công nhân sẽ hoàn thiện các cạnh tròn sau khi máy cắt xong. Hoặc họ đánh bóng những góc nhỏ mà máy không thể tiếp cận được. Bà Lan nói: Các công nhân không còn phải làm những công việc nặng nhọc nữa. Họ có thể tập trung vào những bước cuối cùng để đảm bảo chất lượng.

Nhưng chỉ riêng thị trường ngách đó thôi thì chưa đủ cho tương lai.

Từ người lao động đến người điều phối

LeGroup, JK và Đức Hợp cho thấy: Các doanh nghiệp từ Việt Nam hiện đang tham gia trực tiếp hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Nhưng đó chỉ là con đường dành cho một số ít mà thôi.

Việt Nam có hơn 5.000 doanh nghiệp vừa và nhỏ trong ngành công nghiệp cung ứng. Nhưng chỉ khoảng 100 doanh nghiệp là nhà cung cấp trực tiếp hoặc nhà cung cấp hạng nhất cho các tập đoàn đa quốc gia lớn. Con số này được đưa ra bởi cơ quan công nghiệp thuộc Bộ Công Thương.

Ông Lê Duy Bình là giám đốc của công ty tư vấn Economica Vietnam. Ông nói: Ngày nay, một sản phẩm rẻ không còn đủ để cạnh tranh nữa. Một doanh nghiệp phải tuân thủ nhiều quy định: chất lượng, kích thước, độ tin cậy, nguồn gốc nguyên liệu, dữ liệu, khí CO2, năng lượng, môi trường, lao động và rủi ro.

Một cuộc khảo sát của Cục Thống kê năm 2021 cho thấy: 80 đến 90% các công ty cung ứng không sử dụng các tiêu chuẩn quốc tế cũng như các hệ thống nổi tiếng như ISO, 5S, Lean, 6 Sigma, TQM hay TPM. Như vậy, có một khoảng cách lớn giữa các công ty và các quy tắc dành cho các nhà cung cấp hạng 1 và hạng 2.

Ông Bình nói: Các công ty từ Việt Nam sẽ bị tụt hạng nếu chỉ sản xuất những linh kiện nhỏ. Để lên các cấp độ cao hơn, họ phải sản xuất cả các nhóm sản phẩm, mô-đun hoặc sản phẩm hoàn chỉnh.

Trong hai năm qua, các khách hàng Nhật Bản muốn giao cho JK Vietnam những đơn hàng có quy mô lớn hơn. Ông Duy nói: Lý do là do vấn đề quản lý. Trước đây, công ty phải quản lý ba hoặc bốn nhà cung cấp. Giờ đây, họ chỉ muốn quản lý một hoặc hai nhà cung cấp mà thôi.

Nếu JK tạo thành một nhóm sản phẩm hoàn chỉnh, lợi nhuận có thể sẽ lớn hơn. Trước đây, công ty chỉ bán một phần của sản phẩm với giá vài nghìn đồng. Nhưng sau đó, họ có thể bán cả một nhóm sản phẩm với giá hàng trăm nghìn hoặc hàng triệu đồng.