10 tháng 8, 2026

Von Kolonial-Schiffen zu Fluss-Reisen in Asien

Từ tàu thuộc địa đến du thuyền sông êm ả

Nguồn: Saigoneer

Bài đọc được chuyển ngữ và đơn giản hóa để học tiếng Đức. Nội dung gốc thuộc Saigoneer.

Von Kolonial-Schiffen zu Fluss-Reisen in Asien

Bôi đen một từ hoặc cụm từ để tra nghĩa, dịch, highlight hoặc thêm ghi chú.

Tiến độ đọc bài

Đoạn 1/11

Đọc tiếng Đức trước. Khi cần, mở bản dịch ngay dưới từng đoạn.

Vielleicht sehen Sie auf Flüssen in Burma, Vietnam, Kambodscha, Laos und Indien ruhige, alte Schiffe mit dem Namen Pandaw. Diese Schiffe haben eine sehr spannende Geschichte.

Im Jahr 1865 starten schottische Geschäftsleute eine Firma: die Irrawaddy Flotilla and Burmese Steam Navigation Company. Die Firma transportiert Menschen, Essen, Waren, Post und später auch Material für Öl auf den Flüssen in Burma. Burma ist damals eine britische Kolonie. Die Dampfschiffe sind sehr wichtig für die Kolonie. Sie helfen lokalen Menschen, Händlern und britischen Beamten. In den 1920er Jahren hat die Firma mehr als 650 Schiffe auf dem Irrawaddy und auf anderen Flüssen. Ein Gedicht mit dem Namen Mandalay von Richard Kipling macht die Firma berühmt.

Im Zweiten Weltkrieg geht die ganze Firma unter. Die Japaner kommen nach Südostasien. Die britischen Beamten wollen nicht, dass die guten Schiffe an den Feind gehen. Deshalb versenken sie im Jahr 1942 absichtlich alle Schiffe. Nach dem Krieg ist die Reise auf dem Fluss nie mehr so groß und so gut wie früher. Das ist auch schlecht für die ganze Kolonie.

Man denkt: Hier endet die Geschichte. Aber Paul Strachan kommt zurück. Er ist Schotte und war als junger Mann in Burma. In den 1990er Jahren lebt er in einem Kloster in Burma und schreibt einen Roman. Er sieht: Fluss-Reisen können hier gut funktionieren. Er und seine Frau Rosa geben ihr ganzes Geld für ein Boot. Sie nehmen den alten Namen Irrawaddy Flotilla Company. Paul sagt später: "Es gab überhaupt keinen Plan."

Mit ein bisschen Glück und mit gutem Verständnis für Politik und Kultur werden sie die erste Firma nach der Kolonialzeit mit Fluss-Reisen auf dem Irrawaddy. Im Jahr 1998 finden sie ein altes Boot von der originalen Firma. Es heißt Pandaw. Sie reparieren es. Vorher benutzen sie nur lokale Boote. Das alte Dampfschiff liegt anders im Wasser als moderne Boote. So kann es zu besonderen Orten fahren. Es kann auf einer Sandbank für einen Cocktail neben lokalen Menschen stoppen. Es kann sogar über den schwierigen Tonle-Sap-See fahren.

Paul nennt diese ersten Reisen "Spaß". Es gibt oft unerwartete Abenteuer. Auf der allerersten Reise bleibt das Boot auf einer Sandbank stehen. Eine Bergbau-Firma in der Nähe muss mit ihren Maschinen das Boot frei machen. Die Gäste haben keine Angst. Sie finden es spannend. Sie bleiben auf dem Boot, schauen zu und fahren weiter.

In den ersten fünf Jahren fahren Paul und Rosa bei jeder Reise mit. Am Abend geben sie Vorträge auf dem Schiff und leiten die Reise. Aber immer mehr Menschen wollen mitfahren. Deshalb stellt die Firma mehr Profis ein, auch Bootsbauer aus Burma. Die Handwerker benutzen alte Pläne von den originalen Schiffen und bauen neue Schiffe. Diese Schiffe schicken sie nach Vietnam. Im Jahr 2003 starten dort Fluss-Reisen zwischen Saigon und Kambodscha auf dem Mekong. Viele Menschen hören von der guten Arbeit und der freundlichen Stimmung an Bord. Die Firma wächst weiter: im Jahr 2008 auf dem Ganges, im Jahr 2015 in Laos und in Nord-Vietnam, und im Jahr 2023 auf dem Brahmaputra in Indien. Und erst in diesem Jahr ist ein Teil vom Irrawaddy wieder sicher, und die Firma fährt wieder dort.

Die Firma hilft auch den lokalen Menschen. Im Jahr 2008 zerstört der Zyklon Marvis die Region. Die Firma heißt jetzt Pandaw Company. Sie benutzt zwei Boote als schwimmende Krankenhäuser. Viele Monate geben sie dort medizinische Hilfe. Sie starten auch eine Organisation mit dem Namen Pandaw Clinics. Sie geben Geld für lokale Schulen und für Medizin. Und sie wollen weniger Müll und weniger Plastik machen.

Paul sagt: Die Hilfe ist nicht der Grund, warum die Menschen mit Pandaw reisen. Auch nicht die Geschichte, weil immer weniger Menschen die alte Flotte kennen. Die Schiffe sind noch besonders, aber viele große internationale Firmen bieten heute ähnliche Reisen an. Aber Pandaw hat einen freundlichen Geist und liebt langsames Reisen. Das kann man nicht kopieren. Meistens kommen westliche Gäste. Sie wollen Komfort und Ruhe, aber auch ein bisschen Abenteuer.

Die Schiffe sind relativ klein. Deshalb lernen sich die Gäste gut kennen. Die Freundschaft bleibt auch nach der Reise. Paul sieht: Freunde treffen sich alle paar Jahre wieder und probieren neue Routen. Die Crews sind Experten und kennen die lokale Kultur gut. So fühlen sich alle willkommen. Die Reise fühlt sich an wie weit weg vom Stress der modernen Zeit.

Am Abend schauen Sie über den Fluss. Die Sonne geht unter und das Wasser ist orange und pink. Mit Glück sehen Sie eine Familie von Irrawaddy-Delfinen springen. Sie halten sich am Geländer fest und denken: Dieses Boot hat eine lange Geschichte. Früher transportiert es Reis in der Kolonialzeit, dann kommt der Krieg, später hilft es als Krankenhaus. Aber unter dem Boot fließt der alte Fluss. Er bringt Sie ruhig zu diesem Moment und fährt schnell weiter. Am Ende bleiben nur die Erinnerungen und die Freunde.

Xem bản dịch tiếng Việt đầy đủ

Từ tàu thuộc địa đến du thuyền sông êm ả ở Đông Nam Á

Saigon mang đến nhiều thông tin về nhà hàng, ẩm thực đường phố, tin tức, quán bar, văn hóa, sự kiện, lịch sử, hoạt động và đời sống về đêm.

Những con tàu Pandaw ngày nay

Ngày nay, trên các dòng sông ở Burma (Myanmar), Việt Nam, Campuchia, Lào và cả Ấn Độ, du khách có thể bắt gặp những con tàu nhỏ mang dáng dấp cổ điển. Chúng mang tên Pandaw, lướt đi chậm rãi trên mặt nước. Đằng sau vẻ ngoài êm đềm đó là một câu chuyện cuốn hút hơn nhiều so với vẻ ban đầu.

Cảnh xưa trên sông Rangoon.

Khởi đầu năm 1865

Năm 1865, một nhóm doanh nhân Scotland lập công ty Irrawaddy Flotilla and Burmese Steam Navigation Company. Hãng vận chuyển hành khách, hàng hóa, thư từ và sau này cả vật liệu cho các mỏ dầu dọc những con sông ở Burma. Khi đó Burma là thuộc địa của Anh và đang phát triển rất nhanh. Đội tàu bánh guồng này giữ vai trò huyết mạch cho hạ tầng, phục vụ người dân địa phương, giới thương nhân lẫn quan chức thuộc địa.

Đến thập niên 1920, công ty sở hữu hơn 650 tàu hoạt động trên sông Irrawaddy và các sông khác. Đội tàu nổi tiếng đến mức Richard Kipling đã viết bài thơ Mandalay về nó.

Tàu PS Mindoon năm 1886, tàu chị em với Beloo của Irrawaddy Flotilla Company.

Kết thúc trong Thế chiến II

Thế chiến II khép lại thời hoàng kim đó. Khi quân Nhật tiến qua Đông Nam Á, giới chức Anh không muốn đội tàu rơi vào tay đối phương. Họ đưa ra quyết định khó khăn. Năm 1942, họ tự đánh chìm toàn bộ tàu. Sau chiến tranh, vận tải đường sông không bao giờ trở lại quy mô và hiệu quả như trước. Điều này cũng góp phần vào sự suy tàn của chính quyền thuộc địa.

Một con tàu cũ của Irrawaddy Flotilla Company trên bờ.

Khởi đầu mới vào thập niên 1990

Nhiều người tưởng câu chuyện của Irrawaddy Flotilla đã kết thúc ở đó. Nhưng không. Paul Strachan là người Scotland, từng sống ở Burma một thời gian khi còn nhỏ. Thập niên 1990, ông trở lại Burma tìm kiếm phiêu lưu. Ông sống trong một tu viện và viết tiểu thuyết. Chính tại đây, ông nhìn thấy cơ hội mới: tổ chức du thuyền sông cho khách du lịch. Cùng vợ là Rosa, ông dốc toàn bộ tiền tiết kiệm để mua một con tàu và lấy lại tên cũ Irrawaddy Flotilla Company (IFC). Sau này chia sẻ với Saigoneer, Paul nói: “Lúc đó chẳng có kế hoạch gì cả.”

Paul và Rosa những năm gần đây trên một trong những con tàu của họ.

Con tàu Pandaw đầu tiên

Nhờ chút may mắn và sự nhạy bén với bối cảnh chính trị, văn hóa, Paul và Rosa làm được điều đặc biệt. Họ là đơn vị đầu tiên kể từ thời thuộc địa nối lại du thuyền trên sông Irrawaddy. Năm 1998, họ tìm thấy một con tàu cũ của Irrawaddy Flotilla Company nguyên bản và phục chế lại. Tàu mang tên Pandaw. Trước đó họ chỉ thuê tàu địa phương, nay đã có tàu hơi nước riêng. Với thiết kế cổ điển và cách rẽ nước khác tàu hiện đại, Pandaw len lỏi đến những nơi ít ai tới được. Tàu có thể cập vào các cồn cát, nơi khách nhâm nhi cocktail cùng người dân địa phương. Thậm chí tàu còn vượt qua hồ Tonle Sap vốn nổi tiếng khó đi.

Paul gói gọn những chuyến đi đầu tiên trong một từ: “Vui!” Mỗi hành trình đều có bất ngờ. Ngay chuyến đầu tiên, tàu mắc cạn trên bãi cát. Một mỏ khai khoáng gần đó phải điều máy móc tới đào tàu ra. Khách không hề hoảng sợ. Họ không xuống xuồng cứu hộ. Họ thấy tình huống này thú vị, ở lại theo dõi rồi tiếp tục lên đường.

Con tàu được đóng riêng cho vùng Kerala Backwaters, khởi hành từ Kochi, Ấn Độ.

Công ty mở rộng

Năm năm đầu, Paul và Rosa có mặt trên mọi chuyến đi. Buổi tối họ trực tiếp thuyết trình trên tàu và tự mình dẫn dắt hành trình. Khi ngày càng nhiều người muốn đi, họ tuyển thêm chuyên gia, trong đó có những thợ đóng tàu người Burma. Đội thợ dựa trên bản vẽ cũ của tàu IFC, chỉnh sửa đôi chút rồi đóng tàu mới.

Những con tàu mới được đưa tới Việt Nam. Năm 2003, hãng mở tuyến Mekong nối Saigon với Campuchia. Tiếng lành về sự chuyên nghiệp và không khí thân thiện trên tàu lan rộng, giúp công ty tiếp tục lớn mạnh. Năm 2008 có thêm tour trên sông Ganges. Năm 2015 mở thêm hành trình ở Lào và miền Bắc Việt Nam. Năm 2023 là sông Brahmaputra ở Ấn Độ. Và ngay trong năm nay, hãng xác định một số đoạn trên Irrawaddy đã an toàn trở lại nên đưa tàu quay về.

Paul, Rosa cùng thủy thủ đoàn và nhân viên đón khách và hỗ trợ cộng đồng địa phương.

Đồng hành cùng cộng đồng địa phương

Song song với mở rộng kinh doanh, Paul và Rosa hỗ trợ cộng đồng nơi tàu đi qua. Năm 2008, bão Marvis tàn phá khu vực. Khi đó công ty đã mang tên Pandaw Company, liền chuyển hai tàu thành bệnh viện nổi và duy trì hoạt động cứu chữa suốt nhiều tháng. Họ còn lập tổ chức phi chính phủ Pandaw Clinics, tài trợ trường học và dịch vụ y tế địa phương, đồng thời từng bước cắt giảm rác thải và nhựa.

Vì sao du khách chọn Pandaw

Theo Paul, đó không phải lý do chính khiến khách chọn Pandaw. Lịch sử cũng vậy. Nhiều người đã quên những con tàu nguyên bản và vai trò của chúng trong vùng. Dù tàu Pandaw vẫn giữ vẻ riêng, hiện có không ít hãng quốc tế lớn cung cấp dịch vụ tương tự.

Điều khó sao chép là bầu không khí ấm áp và tinh thần tôn trọng những chuyến đi chậm. Đó chính là điểm hút du khách phương Tây, những người muốn vừa thoải mái thư giãn vừa có chút phiêu lưu.

Tàu khá nhỏ nên khách dễ quen nhau, tình bạn còn giữ sau khi chuyến đi kết thúc. Paul chứng kiến nhiều nhóm bạn gặp nhau vài năm một lần để cùng khám phá tuyến mới. Không khí thân tình còn đến từ thủy thủ đoàn dày dạn, những người thông thạo từng khúc sông.