Warum braucht Atom-Strom mehr als 10 Jahre?

Nhà máy điện hạt nhân là dự án quy mô rất lớn. Công nghệ cực kỳ phức tạp và tiêu chuẩn an toàn luôn ở mức rất cao. Vì thế, mọi dự án điện hạt nhân đều phải đối mặt với nhiều thách thức trước khi có thể vận hành.

Thời gian 10 đến 15 năm là mức bình thường để hoàn thành một nhà máy điện hạt nhân. Thực tế này diễn ra ở nhiều nước phát triển, nơi dự án thậm chí chậm tiến độ tới hàng chục năm.

Nếu xây dựng đạt chất lượng tốt, nhà máy có thể hoạt động 60 năm. Sau mốc đó vẫn có thể kéo dài thêm 20 đến 30 năm, thậm chí lâu hơn nữa.

Theo các chuyên gia, trước khi đổ mẻ bê tông đầu tiên, dự án phải trải qua 6 bước:

1. Bước 1: Cập nhật Nghiên cứu tiền khả thi (Pre-Feasibility Study - Pre FS). Trong đó có báo cáo ban đầu về địa điểm đặt nhà máy điện hạt nhân. Báo cáo này được trình lên Quốc hội để phê duyệt.

2. Bước 2: Cập nhật đánh giá địa điểm và Báo cáo khả thi (Feasibility Study - FS). Hồ sơ gồm thiết kế cơ sở, báo cáo an toàn sơ bộ và báo cáo đánh giá tác động môi trường. Toàn bộ được trình Thủ tướng phê duyệt địa điểm và quyết định đầu tư. Cục An toàn bức xạ và hạt nhân cùng các bộ, ngành khác sẽ thẩm định.

3. Bước 3: Đàm phán Hiệp định tài chính liên chính phủ (Intergovernmental Financial Agreement) giữa Việt Nam và Nga. Hiệp định xoay quanh khoản vay ưu đãi Chính phủ Nga dành cho dự án. Hai bên sẽ thống nhất phương án tài chính.

4. Bước 4: Đàm phán và ký hợp đồng tổng thầu EPC (Engineering - Procurement - Construction).

5. Bước 5: Tập đoàn Rosatom khảo sát lại địa điểm một cách chi tiết, lập thiết kế kỹ thuật chi tiết cho nhà máy và soạn báo cáo an toàn đầy đủ.

6. Bước 6: Xin cấp phép xây dựng nhà máy điện hạt nhân. Ở bước này, Cục An toàn bức xạ và hạt nhân và các bộ, ngành khác tiếp tục thẩm định.

Trong sáu bước trên, bước 2 và bước 4 tốn nhiều thời gian nhất. Với bước 2, phải thu thập và cập nhật dữ liệu môi trường và khí tượng trong một năm. Sau đó Cục An toàn bức xạ và hạt nhân thẩm định báo cáo an toàn sơ bộ. Riêng khâu thẩm định này có thể kéo dài 1 đến 2 năm.

Bước 5 còn kéo dài hơn. Chỉ khi các bước trước hoàn tất mới có thể triển khai bước 5. Sau khi ký hiệp định tài chính, đặc biệt là sau khi ký hợp đồng EPC, Rosatom mới bắt đầu khảo sát địa điểm, thực hiện thiết kế chi tiết và lập báo cáo an toàn đầy đủ. Bước 5 cần tối thiểu 2 năm. Sau đó còn phải chờ thêm 1 đến 2 năm để Cục An toàn bức xạ và hạt nhân thẩm định và phê duyệt các báo cáo.

Tiến sĩ Trần Chí Thành, Viện trưởng Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam, cho biết: "Nếu xây nhà máy điện hạt nhân với chất lượng tốt, sau 60 năm vận hành vẫn có thể dùng thêm 20 đến 30 năm, thậm chí lâu hơn. Tuy nhiên phải đánh giá lại an toàn và gia cố một số hệ thống. Việc này mang lại lợi ích lớn cho kinh tế."

Vì vậy, mọi dự án điện hạt nhân đều gặp nhiều thách thức do quy mô rất lớn, công nghệ phức tạp và tiêu chuẩn an toàn đặc biệt cao khi nhà máy đi vào hoạt động.