22 tháng 4, 2026

Warum heißen Hunde in Vietnam Giôn oder Misa?

Lịch sử đặt tên chó ở Việt Nam

Nguồn: Saigoneer

Bài đọc được chuyển ngữ và đơn giản hóa để học tiếng Đức. Nội dung gốc thuộc Saigoneer.

Warum heißen Hunde in Vietnam Giôn oder Misa?

Bôi đen một từ hoặc cụm từ để tra nghĩa, dịch, highlight hoặc thêm ghi chú.

Tiến độ đọc bài

Đoạn 1/9

Đọc tiếng Đức trước. Khi cần, mở bản dịch ngay dưới từng đoạn.

Früher waren Hunde und Katzen in Vietnam keine Familienmitglieder. Sie hatten eine Arbeit. Heute sind sie oft Freunde und leben in der Familie. Auch die Namen zeigen das.

Viele Hunde bekommen ihren Namen nach der Fellfarbe. Das ist alt und bis heute normal. Vàng bedeutet gelb. Nâu bedeutet braun. Mực bedeutet schwarz. Vện bedeutet ein Fell mit Wirbeln und Linien. Solche Hunde gibt es oft bei der Rasse Phú Quốc Ridgeback. Das ist eine Hunderasse aus Vietnam. Der bekannteste Hund mit so einem Namen ist Cậu Vàng. Er ist der Hund von Lão Hạc in einer Geschichte von Nam Cao aus dem Jahr 1943. Es gibt auch den Namen Xà Mâu. Das ist ein trauriger Name für Hunde mit einer Hautkrankheit. Sie verlieren dann Fell an vielen Stellen.

Von den 1960er-Jahren bis viele Jahre nach dem Krieg gegen die USA gab es neue Namen. Viele Hunde hießen Giôn, Ních, Mích, Ki, Kiki oder Kít. Giôn kommt von Lyndon Johnson. Ních oder Mích kommt von Richard Nixon. Ki, Kiki oder Kít kommt von Henry Kissinger. Das waren Politiker aus den USA im Krieg.

Der Schriftsteller Nguyễn Quang Lập schreibt über seinen Hund Giôn. Der Text heißt „Con chó Giôn của tôi". Das bedeutet „Mein Hund Giôn". Er ist in dem Buch Ký ức vụn. Das bedeutet „Kleine Erinnerungen". Er schreibt: Die Familie hat den Hund zuerst Giôn Xơn genannt. Aber das war schwer zu sagen. Der Hund war sehr klein, so klein wie eine Bananenblüte. Nach einer Woche wusste er seinen Namen noch nicht. Dann hat die Familie nur Giôn gesagt.

Diese Namen waren ein kleiner Protest. Sie waren kurz und nicht direkt. So gab es keine Probleme. Heute ist es komisch: Man liebt seinen Hund, aber gibt ihm einen Namen aus dem Krieg. Die Erklärung ist die alte Rolle der Tiere. Jedes Tier hatte eine Arbeit. Der Büffel hat auf dem Feld gearbeitet. Hühner haben Eier gelegt. Enten haben Federn gegeben. Hunde haben das Haus geschützt. Katzen haben Mäuse gefangen. Sie waren keine Haustiere zum Liebhaben. Deshalb war die Distanz größer.

Heute heißen nur noch wenige Hunde Giôn oder Ních. Die Namen klingen nicht vietnamesisch. Aber Ki und Kiki gibt es noch oft. Ohne die Geschichte klingen sie einfach süß.

Nach dem Krieg wurde das Leben in Vietnam besser. Hunde und Katzen wurden Freunde und Familienmitglieder. Von den 1970er-Jahren bis heute gibt es viele liebevolle Namen. Manche Hunde heißen wie Essen oder Obst: Quýt, Mì oder Bánh Bao. Denn die Menschen lieben Essen und ihre Tiere. Manche Hunde haben normale Männernamen wie Huy, Minh oder An. Denn die Menschen sehen die Tiere wie Kinder. Manche Namen sind ein Wunsch für ein gutes Leben: Lạc, Lộc oder Như Ý. Und Namen nach dem Aussehen sind immer noch normal: Vàng, Cam, Nâu, Xù, Bông, Béo oder Vằn.

Es gibt noch zwei Namen mit einer besonderen Geschichte aus dieser Zeit. Der erste Name ist Mi Lu, Lu Lu oder nur Lu. Er kommt von Milou. Milou ist ein weißer Hund in dem Comic Les Aventures de Tintin. Das ist ein Comic auf Französisch. Er ist eine der bekanntesten Serien aus Europa im 20. Jahrhundert. Er erzählt die Abenteuer von Tintin, einem Reporter aus Belgien, und seinem Hund Milou. In Vietnam gab es Übersetzungen schon vor 1975 und auch in den 1980er-Jahren. In dieser Zeit kamen viele französische Comics nach Vietnam, zum Beispiel Lucky Luke, Schtroumpf und Tintin.

Der zweite Name ist Mi Sa oder Misa. Er kommt von Misha. Misha war das Maskottchen der Olympischen Sommerspiele 1980 in Moskau. Misha ist ein süßer Bär. Der Zeichner Victor Chizhikov hat ihn gemacht. Er war die erste Figur bei einem Sportfest mit großem kommerziellem Erfolg. Moskau 1980 war auch für Vietnam wichtig. Es waren die ersten Olympischen Spiele für Vietnam nach dem Krieg. Vietnam hat dort keine Medaille gewonnen.

Xem bản dịch tiếng Việt đầy đủ

Xã hội Việt Nam đổi thay thì vai trò của chó mèo cũng đổi theo. Trước kia chúng chỉ là con vật phụ giúp công việc. Ngày nay chúng đã là bạn bè, là thành viên trong nhà. Tên gọi dành cho thú cưng cho thấy rõ sự chuyển dịch đó. Mỗi giai đoạn lại ưa chuộng những kiểu đặt tên riêng, gắn với văn hóa và bối cảnh lịch sử đương thời.

Cách đơn giản nhất để đặt tên chó ở Việt Nam là dựa vào màu lông. Cách này phổ biến cả xưa lẫn nay. Những cái tên thường gặp là Vàng (lông vàng), Nâu (lông nâu), Mực (lông đen) hay Vện (lông xoáy, sọc). Vện chỉ kiểu lông đặc biệt, hay thấy ở các giống như chó xoáy Phú Quốc. Đây là giống chó thuần Việt hiếm hoi. Chú chó lâu đời và có lẽ nổi tiếng nhất mang kiểu tên này là Cậu Vàng, con chó của Lão Hạc trong truyện ngắn Lão Hạc của Nam Cao năm 1943. Ngoài ra còn có cái tên Xà Mâu, thường dùng cho những con chó mắc bệnh ngoài da, lông rụng thành từng mảng trụi.

Cậu Vàng trong phim Lão Hạc năm 2021.

Từ những năm 1960 và kéo dài nhiều năm sau cuộc chiến tranh chống Mỹ xuất hiện một kiểu đặt tên khá ngỗ nghịch: chó được đặt theo tên các chính trị gia Mỹ thời chiến. Phổ biến nhất là Giôn (Lyndon Johnson), Ních hay Mích (Richard Nixon) và Ki, Kiki hay Kít (Henry Kissinger). Nhà văn Nguyễn Quang Lập từng viết về điều này trong bài 'Con chó Giôn của tôi'. Bài viết nằm trong tập Ký ức vụn. Ông nhớ lại chú chó cưng của mình:

"Nó tên là Giôn, tức là Giôn Xơn [...] Lúc xin ở nhà bà Thé về, cả nhà đặt nó là Giôn Xơn. Nhưng gọi khó quá. Người thì kêu Giôn Giôn Giôn, người thì kêu Xơn Xơn Xơn. Nó bé như cái bắp chuối, ngơ ngác nhìn. Một tuần rồi mà nó vẫn chưa biết tên mình là gì. Thế là cả nhà quyết định chỉ gọi là Giôn." Những cái tên này mang chút thái độ phản kháng ngầm. Vì tên ngắn và không rõ ràng nên người đặt có thể nói đó chỉ là tên chó thôi. Ngày nay, việc lấy tên người thời chiến để đặt cho thú cưng nghe có vẻ kỳ quặc. Nhưng cần hiểu vị trí của vật nuôi lúc bấy giờ. Trong lịch sử Việt Nam, mỗi con vật trong nhà đều có một việc riêng: trâu cày ruộng, gà đẻ trứng, vịt cho lông. Chó giữ nhà, mèo bắt chuột. Chúng chưa được coi là thú cưng hay thành viên gia đình. Chính khoảng cách đó khiến người ta thoải mái đặt những cái tên bông đùa như vậy. Càng về sau, Giôn và Ních càng ít dần, có lẽ do cách viết trông không thuần Việt. Trong khi Ki và Kiki đến nay vẫn rất phổ biến — có lẽ vì nếu không biết câu chuyện phía sau, nghe chúng khá đáng yêu. Sau khi chiến tranh kết thúc, đời sống ở Việt Nam dần khấm khá hơn. Nhiều gia đình nuôi chó mèo như bạn bè. Tên gọi cũng đổi khác. Từ những năm 1970 đến nay xuất hiện nhiều cái tên trìu mến: đặt theo món ăn hay trái cây yêu thích như Quýt, Mì, Bánh Bao (vì người ta yêu đồ ăn và yêu cả vật nuôi); đặt theo tên người bình thường như Huy, Minh, An (vì xem thú cưng như con cái); hay đặt theo mong ước về sức khỏe, may mắn như Lạc, Lộc, Như Ý. Dĩ nhiên những tên mô tả ngoại hình vẫn luôn được ưa chuộng — như Vàng, Cam, Nâu, Xù, Bông, Béo, Vằn và nhiều tên khác.

Misha, linh vật của Moskva 1980, trên tem bưu chính. Ảnh: Wikimedia.

Còn hai cái tên phổ biến khác mang dấu ấn văn hóa trong giai đoạn này. Đầu tiên là Mi Lu, Lu Lu hay Lu, bắt nguồn từ Milou. Milou là chú chó sục cáo lông trắng trong bộ truyện Les Aventures de Tintin (Tintin). Đây là series truyện tranh châu Âu nổi tiếng bậc nhất thế kỷ 20, kể về hành trình của Tintin, phóng viên người Bỉ, cùng chú chó Milou. Ở Việt Nam, trước năm 1975 và cả trong những năm 1980, truyện được dịch sang tiếng Việt khá nhiều, dù không phải lúc nào cũng là bản hợp pháp. Thời kỳ này nhiều sản phẩm văn hóa Pháp du nhập vào Việt Nam, ví dụ như Lucky Luke, Schtroumpf (Xì Trum) và Tintin.

Cái tên thú vị cuối cùng có gốc châu Âu là Mi Sa hay Misa, cách gọi thân mật của Misha. Misha là linh vật chính thức của Thế vận hội Mùa hè 1980 tại Moskva. Đó là một chú gấu nhỏ do họa sĩ minh họa sách thiếu nhi Victor Chizhikov vẽ. Misha là linh vật đầu tiên của một sự kiện thể thao đạt thành công lớn về mặt thương mại. Moskva 1980 và Misha cũng có ý nghĩa lịch sử với Việt Nam. Đây là kỳ Olympic đầu tiên Việt Nam tham dự sau chiến tranh. Dù vậy Việt Nam không giành được huy chương nào tại đó.

Warum heißen Hunde in Vietnam Giôn oder Misa?

Bài đọc tiếp theo

Kiểm tra đọc hiểu

Der erste Chip aus Vietnam

Der Fotograf Andy Soloman und Vietnam

Firmen in Vietnam bleiben draußen vor dem großen Markt

Forscher über Vietnams Intellektuelle ist gestorben