Was Vietnam von Chinas Steuern für kleine Firmen lernen kann
Việt Nam có thể học gì từ chính sách thuế của Trung Quốc
Bài đọc được chuyển ngữ và đơn giản hóa để học tiếng Đức. Nội dung gốc thuộc Tia Sang - Nen Tang Kien Tao.
Bôi đen một từ hoặc cụm từ để tra nghĩa, dịch, highlight hoặc thêm ghi chú.
Tiến độ đọc bài
Đoạn 1/26
Đọc tiếng Đức trước. Khi cần, mở bản dịch ngay dưới từng đoạn.
Xem bản dịch tiếng Việt đầy đủ
Ở Trung Quốc, mỗi hộ kinh doanh nhỏ chỉ cần một mã duy nhất. Dùng mã này là có thể làm việc với mọi cơ quan nhà nước. Ngân hàng chỉ mất vài phút để tra cứu toàn bộ thông tin về hộ kinh doanh. Nhờ vậy, việc vay vốn diễn ra rất nhanh.
Nhóm nghiên cứu
Những tuần qua, nhóm nghiên cứu thuộc Trung tâm Nghiên cứu và Hỗ trợ Doanh nghiệp (BSA) tập trung vào chủ đề này. Nhóm tìm hiểu chính sách thuế áp dụng cho hộ kinh doanh nhỏ ở Trung Quốc, nước láng giềng của Việt Nam. Họ theo dõi báo chí và truyền hình Trung Quốc qua internet, đồng thời trao đổi với người Việt đang làm việc cho doanh nghiệp Việt Nam tại Trung Quốc. Qua đó, nhóm ghi nhận nhiều điểm đáng chú ý, đặc biệt là tầm nhìn, chiến lược, khâu chuẩn bị và tác động của chính sách đối với hộ kinh doanh nhỏ cũng như nền kinh tế có hàng trăm triệu hộ kinh doanh.
Khoảng 5 năm trước, Trung Quốc thực hiện cải cách thuế trên phạm vi toàn quốc. Hộ kinh doanh nhỏ là nhóm đối tượng trọng tâm. Mục tiêu là chuyển hệ thống thuế sang vận hành số. Trước đây mọi thứ làm trên giấy, nay chuyển sang xử lý điện tử. Đây cũng là hướng Việt Nam đang theo đuổi hiện nay. Bên cạnh đó, Trung Quốc thúc đẩy chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan và tự động hóa các khâu liên quan đến thuế, như kê khai và nộp thuế.
Trên nền tảng dữ liệu đó, Trung Quốc xây dựng cơ chế kiểm soát mới. Nguyên tắc rất rõ: tuân thủ quy định sẽ được hưởng lợi. Hộ nào nộp thuế đầy đủ, đúng hạn sẽ có mức tín nhiệm cao hơn và tiếp cận vốn ngân hàng dễ dàng hơn, và ngược lại. Song song, nước này kiên trì giảm thuế, phí nhằm hỗ trợ hộ kinh doanh nhỏ và siêu nhỏ. Đây là chính sách được luật hóa với lộ trình 10 năm, từ 2018 đến cuối 2027. Sau Covid, chính sách này càng được đẩy mạnh.
Ảnh: Pexel
"Khu đặc biệt cho khởi nghiệp" trong nhóm hộ kinh doanh nhỏ
Hiện nay ở Trung Quốc, hộ kinh doanh nhỏ có doanh thu tới 100.000 NDT mỗi tháng không phải nộp thuế, tương đương hơn 380 triệu VND. Mức này không cố định mà điều chỉnh theo tình hình thực tế. Trong giai đoạn Covid, ngưỡng miễn thuế được nâng thêm 50%, lên 150.000 NDT mỗi tháng. Sau dịch, mức này quay về 100.000 NDT.
Ngay cả khi vượt ngưỡng, hộ kinh doanh vẫn được giảm thuế. Thuế suất giảm từ 3% xuống 1%, nhờ đó hộ siêu nhỏ không bị sốc khi thu nhập nhích lên.
Thuế suất lũy tiến ở Trung Quốc, tương tự Việt Nam, dao động từ 5% đến 35%. Điểm khác là quy định ưu đãi: nếu năm đầu tiên thu nhập chịu thuế đạt tới 2 triệu NDT, khoảng 7,7 tỷ VND, hộ kinh doanh chỉ nộp một nửa so với mức thông thường.
Chính sách này giúp hộ kinh doanh giữ lại nhiều tiền hơn để tái đầu tư. Quan điểm của nhà nước Trung Quốc là hộ kinh doanh nhỏ có vai trò rất quan trọng, cần nuôi dưỡng để sau này phát triển thành doanh nghiệp lớn hơn. Việc đạt 2 triệu NDT thu nhập ngay năm đầu được xem là bước khởi đầu quan trọng. Có thể nói Trung Quốc đã tạo ra một "khu đặc biệt cho khởi nghiệp" ngay trong khối hộ kinh doanh nhỏ.
Chính phủ Trung Quốc cũng có chiến lược hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp. Khi quy mô lớn lên, ví dụ một nhà hàng mở thêm chi nhánh thứ hai, nhà nước tạo điều kiện để hộ giữ nguyên mã số thuế và các quyền thuê đất trước đó. Cách làm này giúp việc lên doanh nghiệp thuận lợi hơn và góp phần chuyên nghiệp hóa nền kinh tế.
Giảm phí và mở rộng tín dụng
Nhà nước giảm thuế và giảm luôn nhiều khoản phí. Hộ kinh doanh nhỏ được miễn các khoản mà hộ gia đình thông thường vẫn phải nộp, như thuế bảo trì đô thị, thuế bất động sản, thuế sử dụng đất và phí giáo dục địa phương.
Ngoài ra, nhà nước khuyến khích ngân hàng cho hộ kinh doanh nhỏ vay nhiều hơn. Để làm vậy, ngân hàng được hưởng ưu đãi: không phải nộp thuế giá trị gia tăng trên tiền lãi cho vay và được miễn thuế tem đối với hợp đồng tín dụng.
Golden Tax IV - Trái tim điện tử của hệ thống thuế
Hệ thống thuế số của Trung Quốc hiện đã sang thế hệ thứ tư, gọi là Golden Tax IV, tiếng Trung là Kim Thuế IV. Nói ngắn gọn, trước đây việc quản lý thuế dựa trên hóa đơn, nay chuyển sang dùng dữ liệu lớn và điện toán đám mây. Nhiều cơ quan được kết nối với nhau, gồm cơ quan thuế, cơ quan quản lý thị trường, hải quan và cơ quan đăng ký doanh nghiệp địa phương.
Trong hệ thống này, mỗi hộ kinh doanh nhỏ chỉ có một tài khoản, mọi hoạt động đều được lưu lại. Điều này có lợi cho hộ kinh doanh: chỉ cần một mã là làm việc được với tất cả cơ quan, không cần giấy tờ. Ngân hàng cũng chỉ mất vài phút để kiểm tra thông tin, chẳng hạn việc đóng bảo hiểm xã hội và nộp thuế, từ đó quyết định cho vay rất nhanh. Hỗ trợ cho Golden Tax IV là một hệ thống AI, có khả năng đào sâu dữ liệu và tự động cảnh báo rủi ro ở từng hộ.
Như vậy, mức độ kiểm soát rất chặt nhưng công nghệ lại mang đến nhiều tiện ích. Đây là bước tiến lớn trong quản lý thuế của Trung Quốc so với nhiều nước khác.
Ảnh: Pexel
Còn hóa đơn điện tử thì sao?
Nhiều hộ kinh doanh nhỏ ở Việt Nam có thể thấy hóa đơn điện tử khá phiền phức. Tuy nhiên, mô hình của Trung Quốc khác với Việt Nam. Ở Việt Nam, hóa đơn điện tử về cơ bản vẫn giống hóa đơn giấy. Ở Trung Quốc, đó là hệ thống hoàn toàn số, gọi là E-Fapiao. Mỗi E-Fapiao là một tệp dữ liệu có cấu trúc, đối tác có thể tự động đọc, hiểu và sử dụng cho nhiều mục đích.
E-Fapiao tự động cấp một mã riêng cho mỗi giao dịch, giống như giấy khai sinh của giao dịch đó. Nhờ vậy, mỗi giao dịch đều có mã duy nhất.
